تحليل و شناسايي پيشران‌ها و عوامل مؤثر بر توسعه مناطق مرزي با رويكرد آينده‌پژوهي مطالعه موردي: استان سيستان و بلوچستان

مناطق مرزي ايران از ارزشمندترين سرزمين‌هاي موجود در خاورميانه محسوب مي‌شوند. حيات اجتماعي و اقتصادي مناطق مرزي به‌طور مستقيم تحت تأثير پيوند با مرزهاي بين‌المللي قرار مي‌گيرد. وجود مرزهاي دريايي و زميني سيستان و بلوچستان موجب شده پيشرفت اين مناطق، به توسعه منطقه‌اي در استان منجر گشته و تعاملات را با كشورهاي منطقه افزايش دهد. سيستان‌وبلوچستان سال‌ها با چالش‌هاي امنيتي در نواحي مرزي روبه‌رو بوده؛ اما اكنون‌كه امنيت در مرزها حاكم است، دغدغه و مسئله پژوهش حاضر عدم شناخت و بهره‌گيري از پيشران‌هاي موثر در پهنه مرزي استان مي‌باشد كه در راستاي نگاه امنيتي و تك‌بعدي به مناطق مرزي به وجود آمده است و سبب ايجاد فقر، توسعه‌نيافتگي و نابرابري‌هاي منطقه‌اي مي‌گردد. به همين جهت پژوهش حاضر رويكرد آينده‌پژوهي را باهدف تحليل پيشران‌هاي مؤثر بر توسعه و چگونگي تأثيرگذاري آن‌ها بر آينده مناطق مرزي سيستان‌وبلوچستان، مورداستفاده قرار داده است. روش تحقيق كيفي از نوع تحليل اكتشافي مي‌باشد. جهت جمع‌آوري اطلاعات از روش كتابخانه‌اي بهره گرفته‌شده است. جهت تحليل داده‌ها از روش اثرات متقابل به‌وسيله نرم‌افزار ميك‌مك بهره گرفته‌شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه امنيت سرمايه‌گذاري مرزي، تحريم، شيوه مديريت، نقش نيروهاي دانشگاهي در توسعه مرزها، وجود شبكه ريلي در دو سوي مرز، سطح سواد، مبارزه با قاچاق كالا و انسان، نيروي انساني بومي پيشران‌هاي داراي بالاترين ميزان تأثيرگذاري در توسعه مناطق مرزي هستند كه بايد در برنامه‌هاي توسعه استاني موردتوجه قرار گيرند.