تحولات حق تعيين سرنوشت در نظريه‌ هاي مشورتي ديوان بين ‌المللي دادگستري: از كوزوو تا مجمع‌الجزاير چاگوس

يكي از اساسي‌ ترين موازين حقوق بشر، حق مردم براي تعيين سرنوشت خودشان است. اهميت اين حق به‌ حدي است كه دكترين آن را پايه و اساس همگي حقوق بشري مي‌دانند. در حقيقت براي نيل به ساير حقوق بشري تحقق اصل حق تعيين سرنوشت اهميت بسزايي دارد. روش تحقيق توصيفي–تحليلي است. در پاسخ به اين پرسش كه تحولات حق تعيين سرنوشت در نظريه‌هاي مشورتي ديوان بين‌المللي دادگستري در قضيۀ كوزوو و مجمع‌الجزاير چاگوس چيست؟ مي‌توان گفت كه حق تعيين سرنوشت داراي دو جنبه شامل جنبۀ بيروني، يعني حق مردم در تعيين وضعيت بين‌المللي خود و جنبه دروني، حق مردم در انتخابات سيستم حكومتي، مشاركت در تصميم‌گيري جامعه و حفظ حقوق اقليت‌هاست. در قضيۀ كوزوو، رأي ديوان به‌صورت ضمني داراي عناصر سياسي است و به چالش‌هاي حقوقي بر رابطۀ بين حق تعيين سرنوشت و اصل تماميت ارضي دامن زده است. با اين‌ حال هرچند ديوان بين‌المللي دادگستري با عدم تعيين شرايط دولت بودن، به ابهام مرز بين حق تعيين سرنوشت و تماميت ارضي كماكان ادامه داد، با وجود اين كوزوو حق پيروزي را براي خود محفوظ داشت. در خصوص مجمع‌الجزاير چاگوس، ديوان بين‌المللي دادگستري از تمامي دول عضو سازمان ملل متحد تقاضا كرده است كه به‌منظور تكميل فرايند استعمارزدايي در سرزمين موريس با سازمان ملل متحد همكاري كنند، چراكه حق بر تعيين سرنوشت در زمرۀ تعهدات عام‌الشمول است و نمي‌توان آن را به تكليفي دوجانبه فروكاست.