غربالگري ژنوتيپ‌هاي‌ نخود (Cicer arietinum L.) براي تحمل به شوري در مرحله ابتداي رشد رويشي

به‌منظور شناسايي و ارزيابي ژنوتيپ‌هاي متحمل به شوري، 206 ژنوتيپ نخود در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار در گلخانه تحقيقاتي دانشگاه فردوسي مشهد در شرايط هيدروپونيك، در مرحله گياهچه‌اي در معرض تنش شوري 12 دسي زيمنس بر متر سديم كلريد قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه 31 ژنوتيپ، از بقاي بين 100-76 درصد برخوردار بودند و از بين آن‌ها، 10 ژنوتيپ ميزان بقاي 100 درصد داشتند. در اثر تنش شوري با كاهش ميزان بقا، ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعي در بوته و زيست‌توده كاهش يافت. ميانگين غلظت سديم اندام‌هاي هوايي گياه فقط در دامنه بقاي 50-26 درصد نسبت به ساير دامنه‌هاي بقا، افزايش نشان داد. ميزان بقا با تعداد شاخه فرعي، ارتفاع بوته، اختلاف ارتفاع بوته قبل و بعد از تنش، زيست‌توده و غلظت پتاسيم در گياه همبستگي مثبت و معني‌داري نشان داد. بر اساس نتايج تجزيه عامل‌ها، سه عامل در مجموع 75 درصد از تغييرات موجود در كل داده‌ها توجيه كردند. عامل اول و دوم كه بيشترين تغييرات واريانس داده‌ها را توجيه كردند، شامل ميزان بقا، تعداد شاخه فرعي در بوته، ارتفاع بوته، اختلاف ارتفاع بوته قبل و بعد از تنش، زيست‌توده و غلظت سديم در بوته بودند. ژنوتيپ‌هاي MCC1782، MCC1977، MCC1703، MCC1568، MCC1573، MCC1737، MCC1209، MCC1516، MCC1493، MCC1832، MCC1957، MCC1721، MCC2016، MCC1704، MCC1641، MCC1815، MCC1775،MCC178، MCC1754، MCC1627، MCC1716، MCC1918، MCC1827، به‌عنوان ژنوتيپ‌هاي متحمل‌تر انتخاب شدند. ژنوتيپ‌هاي مورد بررسي در چهار گروه، دسته‌بندي شدند كه گروه سوم و چهارم از نظر بقا، زيست‌توده، ارتفاع بوته ميانگين بالاتري را در ميان ساير گروه‌ها داشتند و مي‌توان از آن‌ها در برنامه‌هاي اصلاحي براي تحمل به شوري استفاده كرد.