بررسي تنوع ويژگي‌هاي ريشه در لاين‌هاي نخود (Cicer arietinum L.)

نخود يكي از مهم‌ترين حبوبات در ايران و در مناطق خشك و نيمه‌خشك جهان است. بخش مهمي از موفقيت توليد در مناطق داراي تنش خشكي به جذب مؤثر آب و عناصر غذايي توسط سيستم ريشه‌اي كارآمد وابسته است. مطالب زيادي در ارتباط با تيپ مطلوب گياهي و ساختار هندسي گياه به رشته تحرير در‌آمده است، امّا اطلاعات در مورد رشد و نمو ريشه بسيار اندك است. به‌منظور ارزيابي صفات ريشه 39 لاين نخود، آزمايشي در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار در گلخانه دانشكده كشاورزي دانشگاه ايلام انجام شد. پس از گذشت 30 روز از سبز شدن بذور، 16 ويژگي ريشه اندازه‌گيري شد. يافته‌هاي اين مطالعه نشان داد كه ويژگي‌هاي ريشه داراي دامنه تنوع بالايي در بين لاين‌هاي نخود مورد مطالعه بودند. نتايج نشان داد كه تفاوت زيادي بين بيشترين و كمترين حجم ريشه وجود دارد (19و 4.43 سانتي‌مترمكعب). در ميان لاين‌هاي مورد مطالعه، لاينFLIP07-20C  بيشترين طول ريشه، تراكم طول ريشه و محتواي آب ريشه را دارا بود. لذا، مي‌تواند ضمن استفاده از آب موجود در حجم وسيع‌تري از نيم‌رخ خاك، از عناصر غذايي بيشتري نيز در طول دوره رشد بهره‌مند گردد و در برابر شرايط تنش خشكي تحمل بهتري از خود بروز مي‌دهد. از‌ آنجا‌ كه حجم ريشه نيز از مهم‌ترين ويژگي‎هاي گياه به‌منظور جذب آب و مواد غذايي است و نسبت حجم ريشه به اندام‌هاي هوايي مي‌تواند يكي از مهم‌ترين شاخص‌هاي پيش‌بيني‌شده براي ميزان تنفس و جذب آب باشد، لاين FLIP07-31C با دارا بودن بيشترين حجم ريشه مي‌تواند تحمل خوبي در برابر شرايط تنش خشكي داشته باشد. از داده‌هاي به‌دست‌آمده در مورد ويژگي هاي ريشه لاين هاي مورد مطالعه مي‌ توان به‌منظور اصلاح لاين‌هاي مقاوم به خشكي نخود استفاده كرد.