اثر مانداب در مرحله رويشي بر اندام هوايي و رشد ريشه ارقام نخود (Cicer arietinum L.)

رشد رويشي گياه نخود (Cicer arietinum L.) در بهار همزمان با بارندگي‌‌هاي شديد (كوتاه‌مدت يا بلندمدت) است. در اين شرايط ممكن است كه مانداب رخ داده و ريشه‌هاي گياه با كمبود اكسيژن مواجه شوند. درك رشد و واكنش‌هاي فيزيولوژيكي ارقام نخود به مدت‌هاي مانداب براي توسعه استراتژي‌هايي براي بهبود عملكرد محصول در محيط‌هاي پرآب بسيار مهم است. براي اين منظور، آزمايشي به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح پايه كاملاً تصادفي به‌مدت دو سال روي ارقام نخود ILC482 و آزاد (تيپ كابلي)، كاكا و پيروز (تيپ دسي) و در مدت‌هاي شامل شاهد، 4، 8 و 12 روز مانداب در 30 روز پس از كاشت انجام گرفت. نتايج نشان داد كه در سال دوم، وزن خشك كل و طول كل ريشه نسبت به سال اول افزايش معني‌داري داشتند. عملكرد دانه ارقام ILC482 و آزاد كمتر از ارقام كاكا و پيروز بود. تمامي صفات با افزايش مدت مانداب به‌طور معني‌داري كاهش يافتند. ميزان تلفات در تنش ماندابي 12 روزه در مقايسه با شاهد براي عملكرد بيولوژيك 30 درصد، وزن 100 دانه 38 درصد، طول كل ريشه 14.2 درصد، وزن خشك ريشه 38.8 درصد، حجم ريشه 20.6 درصد و تعداد گره 32.8 درصد بودند. همچنين شاخص پايداري غشاء، كلروفيل a، b، كاروتنوئيدها، محتواي آب نسبي برگ، انتقال مجدد هيدرات كربن از ساقه به دانه و پروتئين دانه كاهش داشت. در كل، اگرچه ارقام تيپ دسي نسبت به نوع كابلي در برابر شرايط ماندابي مقاوم‌تر بودند، ولي حتي دوره مانداب چهار روزه خسارت معني‌داري به رشد ريشه و شاخساره به ارقام نخود وارد كرد.