اثر طول دوره رشد بر ارقام باقلا (Vicia faba L.) با روش‌هاي مرسوم و چندمتغيره و ارزيابي حسي كيفيت دانه تر

هدف از تعيين تاريخ كاشت، يافتن محدوده‌اي از زمان است كه در آن، ضمن استفاده از عوامل مساعد محيطي براي سبز شدن و استقرار و رشد رويشي، مراحل نمو گياه با شرايط نامساعد محيطي نيز برخورد نكند. ازاين‌رو، براي شناسايي رقم مناسب در استان گيلان، تحقيق حاضر در شهرستان صومعه‌سرا اجرا شد. فاكتور اصلي، تاريخ كاشت (20 آبان، 20 آذر، 20 دي و 20 بهمن) و فاكتور فرعي ارقام باقلا (Vicia faba L.) (توده بومي گيلان، بركت، فيض، شادان و مهتا) بودند. بيشترين عملكرد دانه (431.65 گرم در مترمربع)، از رقم شادان در تاريخ كاشت 20 آبان به‌دست آمد. GGE باي‌پلات نشان داد كه در تاريخ‌هاي مختلف كاشت، ارقام بركت، فيض و شادان، بيشترين و رقم مهتا و توده بومي گيلان، كمترين عملكرد دانه را داشتند و رقم فيض و توده بومي گيلان داراي ثبات عملكرد بيشتري بودند. رگرسيون كمترين مربعات جزئي نشان داد كه ارقام مهتا، شادان و بركت بيشتر تحت تأثير عوامل دمايي در آخر فصل رشد و رقم فيض و توده بومي گيلان بيشتر تحت تأثير عوامل دمايي در ابتداي فصل رشد و همچنين ميزان بارندگي و تبخير در كل دوره رشد بودند. در مجموع، با توجه به عملكرد بالاتر رقم فيض نسبت به توده بومي گيلان (به‌عنوان رقم رايج در منطقه) و همچنين برتري آن در ارزيابي‌ حسي، اين رقم مي‌تواند به‌عنوان جايگزيني براي توده بومي باقلا در استان گيلان در نظر گرفته شود. همچنين در صورت تأخير در كاشت، رقم فيض با توجه به عملكرد بالاتر و ثبات بيشتر، نسبت به ارقام ديگر قابل توصيه‌تر است.