ارزيابي تحمل لاين‌هاي اميدبخش لوبيا چيتي (Phaseolus vulgaris Linnaeus) به كنه تارتن دو لكه‌اي (Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae)) در شرايط مزرعه

با توجه به اهميت كنه تارتن دو لكه‌ اي Tetranychus urticae در مزارع لوبيا، تحقيقي به‌منظور شناسايي لاين ‌هاي مقاوم لوبيا از بين لاين ‌هاي اميدبخش لوبيا چيتي (Phaseolus vulgaris Linnaeus) در دست معرفي، نسبت به اين آفت انجام شد. براي انجام آزمايش‌ ها لاين‌ هاي تيپ يك اميدبخش لوبيا چيتي (21216-KS، 21181-KS، 21538-KS، 21565-KS، 21563-KS، 21602-KS، 21500-KS، 21601-KS، 21600-KS و 21607-KS) و لاين ‌هاي تيپ دو (21573-KS، 21597-KS و 21606-KS) لاين‌ هاي تيپ سه (21255-KS و 21574-KS) به همراه شاهد (حساس صدري) در مزرعه‌ اي واقع در ايستگاه ملي لوبياي خمين در قالب طرح بلوك كامل تصادفي در سه تكرار و به‌مدت دو سال (1401 و 1402) و در دو قطعه (همراه با انجام سم ‌پاشي و بدون سم ‌پاشي)كشت شد. نمونه ‌برداري جهت تعيين مقياس خسارت (نمره ‌دهي) از مرحله ظهور آفت به‌صورت هفتگي تا پايان فصل (اواخر شهريور ماه تا اوايل مهر ماه) انجام شد. از هر كرت، 10 بوته به‌صورت تصادفي انتخاب و از هر بوته نيز فقط دو برگ يكي از پايين (ارتفاع 20- 15 سانتي‌ متر) و ديگري از بالاي آن (لاين‌هاي ايستاده 55- 25، نيمه‌ رونده 80-60 و رونده 100-80 سانتي‌متر) انتخاب و نمره‌ دهي (براساس مقياس 6-1) شدند، عملكرد و اجزاء عملكرد لاين ‌ها در شرايط وجود كنه و عدم وجود آن مورد بررسي قرار گرفت. بيشترين جمعيت كنه (تخم، مرحله فعال نابالغ و بالغ) در رقم صدري و لاين‌هاي 21607KS-، 21573KS- و 21597 KS-مشاهده شد. كمترين جمعيت كنه در لاين ‌هاي 21216KS-، 21184KS- و 21255 KS-ملاحظه گرديد. لاين 21538KS- بالاترين (2166 كيلوگرم در هكتار) و رقم صدري پايين‌ ترين عملكرد (995 كيلوگرم بر هكتار) را داشتند. بيشترين و كمترين درصد كاهش عملكرد نيز به‌ترتيب به‌ميزان 16.24 و 4.88 درصد مربوط به رقم صدري و لاين 21538  KS-بود. بيشترين و كمترين مقياس خسارت (نمره‌ دهي) در شرايط بدون سم ‌پاشي به‌ميزان 3.06 و 4.56 در لاين 21538  KS-و رقم صدري مشاهده گرديد. نتايج محاسبه شاخص ‌ها نشان داد كه بيشترين شاخص بهره ‌وري، شاخص ميانگين هندسي بهره‌وري متوسط و شاخص تحمل به تنش (حضور كنه) به‌ترتيب در لاين‌ هاي 21538KS- و 21216KS- و كمترين آن در رقم صدري و لاين 21607 KS- مشاهده شد. كمترين شاخص حساسيت به تنش (حضور كنه) به‌ترتيب در لاين ‌هاي 21538KS- و 21216KS- و بيشترين آن در رقم صدري و لاين 21607 KS-مشاهده شد. بنابراين، به‌جهت عملكرد بالاتر، درصد كاهش عملكرد و مقياس خسارت (نمره‌ دهي) پايين‌ تر لاين ‌هاي 21538KS- و 21216KS- به‌ترتيب در اولويت اول و دوم جهت كشت در منطقه توصيه مي ‌شوند.