طراحي الگوي پويايي مدارس ابتدايي

مقدمه و هدف:: پويايي مدارس ابتدايي ابزاري مهم براي بالا بردن سطح توانمندي و ارتقاي آموزشي از اهميت به سزايي برخورداراست. بنابراين آموزش‌وپرورش بايد نقش سازشي موجود را به نقش زايشي تغيير داده و براي هريك از دانش‌آموزان شرايط و موقعيت هاي پويا فراهم كند و محيط آموزشي را به نحوي مطلوب كنترل كرده تا به سهولت دسترسي به اطلاعات تازه، تسريع در كارها، تغييرات و بهبود مستمر داشته و درنهايت به برآورده شدن انتظارات جديد دانش آموزان بينجامد. اين پژوهش باهدف طراحي الگوي مدرسه پويا، با استفاده از پژوهش آميخته از نوع اكتشافي متوالي انجام‌شده است. روش شناسي پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردي و از نظر روش گردآوري داده ها، توصيفي- پيمايشي مبتني بر رويكرد تركيبي از نوع اكتشافي متوالي (مدل توسعه تاكسونومي يا طبقه‌بندي) است. در مرحله اول از روش كيفي مبتني بر داده ها (داده بنياد) و تكنيك مصاحبه براي ساخت مدل استفاده شده است. منابع گردآوري داده ها در اين بخش شامل مصاحبه نيمه ساختار يافته تاحد اشباع نظري (با 15 نفر) بوده كه به داده هاي متني تبديل شده و پس از آن كدگذاري متن با استفاده از اين داده ها صورت گرفت و به شناسايي مؤلفه هاي مدرسه پويا در مدارس ابتدايي و ارائة الگو پرداخته شد. نتايج بخش كيفي، بر اساس ابزار اندازه گيري طبق مؤلفه هاي شناسايي شده در قالب پرسشنامه  52 سؤالي طراحي گرديده و روايي صوري و محتوايي آن با استفاده از نظر متخصصان تأييد گرديد و در نهايت به ضريب پايايي 96% رسيد. براي برآورد اعتبار الگوي ارائه شده از مدل يابي معادلات ساختاري استفاده شد. جامعه ي آماري در بخش كمي اساتيد مديريت آموزشي دانشگاه فرهنگيان و مديران و معلمان فعال در آموزش ابتدايي و مدارس ابتدايي كه مجري طرح مدرسه پويا در مدارس شهر تهران به تعداد 600 نفر بودند كه با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي طبقه اي بر اساس جدول كرجسي و مورگان 230 نفر تعيين شدند و  براي تحليل داده هاي كمي از نرم افزار Amos  استفاده شد. در بخش كيفي تعداد 15 نفر از صاحب‌نظران و مطلعين در دو حوزه پويايي مدرسه و مدارس ابتدايي به صورت هدفمند و با استفاده از روش گلوله برفي انتخاب شدند و  براي تحليل داده هاي كيفي از نرم افزار Atlas.Ti استفاده شد. يافته‌ها: نتايج  حاصل از تحليل داده هاي بخش كيفي و كمي نشان داد كه الگوي مدرسه پويا داراي 6 مقوله (عامل) اصلي است.  عامل انساني شامل (16 مقوله فرعي يا مولفه) عامل ساختاري شامل(7 مولفه) عامل فرآيندي شامل ( 5 مولفه) عامل محيطي شامل( 9 مولفه)  عامل فرهنگي شامل (5 مولفه) و عامل پويايي مدرسه  شامل (10 مولفه) مي باشند. بحث و نتيجه گيري: : مدرسه پويا بر حسب ويژگي هاي تشكيل دهنده، دانش‌آموز محور، فناوري محور، تغيير محور، سازگار، پاسخگو، نوآور، انعطاف‌پذير، چابك، رقابتي، پيچيده، بهبود مستمر و پژوهش محور است. اين ويژگي ها در نتيجه ارتباط متقابل عوامل و مولفه هاي پويايي در مدرسه شكل مي گيرند و وجود اين ويژگي ها مويد ارتباط موثر ابعاد و مولفه و شكل گرفتن مدرسه پويا مي باشند.