ارزيابي و پيش‌بيني تغييرات كاربري اراضي اراك و روستاهاي پيرامون

روش هاي مختلفي براي ارزيابي و پيش بيني تغييرات كاربري اراضي وجود دارد كه يكي از كارآمدترين اين روش ها اتوماتاي سلولي است. در اتوماتاي سلولي حالت يك سلول در هر زمان بستگي به حالت خاص خود و حالت هاي همسايگان خود در گام زماني قبلي دارد. با توجه به ماهيت فضايي اين مدل، در پژوهش حاضر تغييرات كاربري اراضي و روندهاي توسعه فضايي شهر اراك و روستاهاي پيراشهري با استفاده از مدل مذكور و پردازش تصاوير ماهواره اي ارزيابي و پيش بيني شد. از زنجيره ماركوف براي ايجاد قوانين گذار استفاده گرديد. در اين راستا كاربري اراضي در سه دوره زماني 1990، 2006 و 2023 ميلادي با استفاده از طبقه بندي به روش ماشين هاي بردار پشتيبان تهيه‌شده و ميزان تغييرات هر كاربري محاسبه گرديد. سپس، تغييرات كاربري و گسترش فضايي شهر اراك و روستاهاي پيرامون با استفاده از مدل اتوماتاي سلولي براي افق 2040 ميلادي پيش بيني شد. نتايج بيان گر ديناميك بالاي تغييرات كاربري در سطح منطقه است. اين امر ناشي از توسعه فضايي زياد شهر اراك بوده كه تأثيرات عميقي بر منطقه پيراشهري داشته است. محاسبات نشان داد كه در طي سال هاي 1990 تا 2006 ميلادي مساحت كاربري ساخته شده با افزايشي درحدود 3/4104 هكتار به رقم 8/8391 هكتار رسيده است. در طي دوره زماني 2006 تا 2023 ميلادي بالغ‌بر 7/3516 هكتار به مساحت كاربري مذكور افزوده‌شده است. در اين رابطه درصد زيادي از اراضي كشاورزي منطقه به كاربري ساخته شده تغييريافته‌اند. نتايج مدل اتوماتاي سلولي نشان داد كه تا 2040 ميلادي، بيشترين ميزان ديناميك فضايي بين كاربري هاي ساخته شده-كشاورزي خواهد بود. پيش بيني مي شود كه تا 2040 ميلادي بالغ‌بر 2571 هكتار از اراضي كشاورزي منطقه به كاربري ساخته شده تبديل شوند. در اين رابطه، ساخت‌وسازهاي زيادي در محور اراك- قم و محور اراك- شازند صورت خواهد گرفت. در منطقه پيراشهر شمال اراك توسعه كاربري ساخته شده به‌صورت توسعه فضايي روستاها و گسترش ويلاها خواهد بود.