سناريوهاي حمل‌ونقل عمومي سازگار با محيط زيست كلانشهر تهران در افق 1410

اهداف: گذار از الگوهاي حمل‌ونقل شخصي به حمل‌ونقل عمومي نه تنها مزاياي اقتصادي و اجتماعي به همراه داشته، بلكه موجب پايداري زيست‌محيطي در سيستم‌هاي حمل‌ونقل عمومي نيز مي‌شود. اما، اين نوع پايداري در كلانشهر تهران تاكنون كمتر با نگاه به آينده مطالعه شده است. در واقع آينده‌پژوهي به ‌عنوان يك دانش ميان‌رشته‌اي، ابزارهايي را براي حصول پايداري در سيستم‌هاي حمل‌ونقل عمومي فراهم مي‌كند. از همين رو، مطالعه حاضر به ارزيابي وضعيت آينده سيستم حمل‌ونقل عمومي كلانشهر تهران از منظر سازگاري با محيط زيست پرداخته است. روش‌شناسي: اين مطالعه پيمايشي با روش كيفي-كمّي در سال ۱۴۰۰ و براي افق زماني سال ۱۴۱۰ انجام شد. ۱۲ نفر خبره داراي صلاحيت در موضوعات «آينده‌پژوهي» و «حمل‌ونقل و ترافيك شهري» كه به شيوه هدفمند انتخاب شده بودند در اين پژوهش همكاري داشتند. تحليل داده‌ها با استفاده از روش‌هاي «تحليل مضمون»، «مقايسه ميانگين» و «سناريونگاري» انجام شد. يافته‌ها: در مجموع ۸ مورد از ۴۱ پيشران موثر بر آينده سيستم حمل‌ونقل عمومي كلانشهر تهران به عنوان پيشران‌هاي كليدي شناسايي شدند. در ادامه، با تعريف سه وضعيت مطلوب، ايستا و بحراني براي هر يك از پيشران‌هاي كليدي، ۱۱ سناريو به‌دست آمد كه از بين آنها، ۶ سناريو احتمال وقوع بيشتر و باورپذيري بالاتري براي كلانشهر تهران داشت. با اين حال، سناريوي شماره ۲ كه ادامه روند فعلي سيستم بود، محتمل‌ترين سناريو براي ۱۰ سال آينده شهر تهران تشخيص داده شد. نتيجه‌گيري: فرآيند تحقق پايداري زيست‌محيطي در آينده سيستم حمل‌ونقل عمومي كلانشهر تهران منوط به سرمايه‌گذاري و تأمين مالي براي توسعه فنّاوري‌ها و استانداردهاي زيست‌محيطي نوين است كه موفقيت تمامي اين اقدامات در گرو چشم‌اندازسازي و سياست‌گذاري دقيق در سطح منطقه كلانشهري است.