ارزيابي نقشه‌هاي شناختي دانشجويان از منظر شهري به عنوان برون‌داد تصوير ذهني

اهداف: تجارب مستقيم و غيرمستقيم انسان از فضا عامل شكل‌گيري تصاوير ذهني است كه در هر دو حالت فرآيند پيچيده‌اي از اكتساب، پردازش و تفسير اطلاعات را در ذهن انسان طي مي‌كند. محصول اين تصاوير يا به نوعي بازنمايي دروني فرد نوعي نقشه شناختي از فضاي پيرامون است كه رابطه و عمل انسان در فضا را جهت مي‌دهد. بنابراين هدف پژوهش حاضر شناسايي مولفه‌هاي تاثيرگذار در شكل‌گيري تصاوير ذهني دانشجويان از منظر شهري است. روش‌شناسي: پژوهش حاضر از نوع كمّي بود و با استفاده از ابزار پرسش‌نامه ترسيمي انجام شده است. اين پژوهش در سال ۱۴۰۱ به كمك جامعه آماري ۵۰ نفر از دانشجويان ترم ۱ شهرسازي دانشگاه هنر اسلامي تبريز انجام شد. اساس استخراج داده‌ها از تصاوير ذهني دانشجويان مدل استخراج‌شده از مباني در خصوص نقشه‌هاي شناختي بود. داده‌ها به روش تحليل عامل تاييدي و همبستگي با استفاده از نرم‌افزار Smart pls و IBM SPSS ۲۵.۰ تجزيه و تحليل شد. يافته‌ها: «ساختار كالبدي» با ضريب تاثير (0/930) كه مولفه‌هاي آن با بار عاملي شامل هندسه (0/681)، جهت و محور (0/639)، تمايز و تشابه (0/596)، سادگي و تنوع (0/587)، مقياس و تناسب (0/499) و توالي محدوده بصري (0/425) مي‌شد بيشترين تعيين‌كنندگي را داشت. در رتبه دوم «ساختار عملكردي» با ضريب تاثير (0/733) شامل مولفه‌هاي فعاليت انسان (0/815) و گونه‌هاي عملكردي (0/672) قرار داشت. در مرتبه سوم عامل «حس زمان» با ضريب تاثير (0/084-) با مولفه‌هاي بنا‌هاي تاريخي (1/000) تعيين‌كنندگي معكوس دارد. براساس نتايج همبستگي در عامل جنسيت تفاوت معناداري ديده نشد. نتيجه‌گيري: ساختارهاي كالبدي تاثير بيشتري را در فرآيند تصويرپذيري مناظر شهري در ذهن ساكنين به خود اختصاص داده‌اند. عامل جنسيت نمي‌تواند هميشه به عنوان عامل معني‌دار در فرآيند ثبت تصاوير ذهني از منظر شهري محسوب شود.