ارزيابي و سنجش فضايي توسعه پايدار شهري با رويكرد شهر سالم در كلان‌شهر تهران

اهداف: رويكرد شهر سالم از بُعد زيست‌محيطي، سلامت جامعه، محيط زندگي فردي و اجتماعي، رفاه اجتماعي و غيره، به بررسي كيفيت زندگي افراد يك جامعه مي‌پردازد. گسترش بي‌قواره شهر تهران در دهه‌هاي اخير مشكلات گوناگوني همچون تخريب محيط‌ زيست، آلودگي آب، هوا و خاك، افزايش بيماري‌هاي جسمي-رواني و غيره را موجب شده است. اين امر در تضاد با توسعه پايدار شهرها و محيط‌ زيست است و باعث شده مديريت شهري تهران با مشكلات و چالش‌هاي فراواني مواجه شود. روش‌شناسي: پژوهش حاضر از نوع كاربردي بوده و با هدف شناسايي شاخص‌هاي شهر سالم، به ارزيابي و مقايسه وضعيت زيست‌محيطي شهر تهران انجام شده است. جامعه آماري شهرهاي منتخب آسيايي و مناطق ۲۲گانه تهران است. وضعيت هر يك از شاخص‌ها نيز به تفكيك مناطق از منابع كتابخانه‌اي و مراجعات سازماني جمع‌آوري‌ شده است. در ابتدا براي تعيين و شناخت ميزان نزديك‌بودن شهر تهران به شاخص‌هاي شهر سالم، با استفاده از مدل تحليل شبكه فازي و مدل رتبه‌بندي ويكور، جايگاه اين شهر در ميان شهرهاي منتخب آسيايي تعيين و اولويت‌بندي شد. سپس با استناد به اوزان اختصاصي شاخص‌ها و مدل ويكور، رتبه‌بندي هر يك از مناطق ۲۲گانه شهر تهران صورت گرفت، تا اهميت هر يك از آنها در وضعيت كنوني شهر تهران مشخص شود. يافته‌ها: تهران در رتبه ششم شهرهاي منتخب آسيايي قرار دارد، ولي در تمامي معيارهاي بررسي‌شده از متوسط مقادير به‌دست‌آمده، رتبه پايين‌تري دارد. اين بررسي در بين مناطق تهران نيز نشان داد كه مناطق ۲۲، ۱۸ و ۶ در بهترين و مناطق ۹، ۱۰ و ۱۲ در بدترين وضعيت قرار دارند. نتيجه‌گيري: شاخص‌هاي شهر سالم در تهران نسبت به ميانگين اين شاخص‌ها در بين شهرهاي منتخب آسيايي پايين‌تر قرار داشته و مناطق ۲۲گانه تهران نيز در وضعيت نامطلوبي در ارتباط با شاخص‌هاي شهر سالم قرار دارد.