بررسي كاركردهاي متقابل دين فطرت و دين وحياني از ديدگاه علامه طباطبايي

يكي از مسائل مهم در عرصه دين‌پژوهي، مسأله منشأ دين است. برخي خاستگاه دين را اراده تشريعي خداوند و گروهي آن را امور بشري (مانند جهل) معرفي مي‌كنند. علامه طباطبايي1 از دين‌شناسان برجسته است كه در آثارش به‌طور گسترده به مسأله خاستگاه دين پرداخته است و بر آن است كه دين خاستگاهي وحياني ـ فطري دارد و هر يك از اين دو خاستگاه، كاركردهاي متقابلي دارند كه در مجموع موجب نيازمندي هميشگي بشر به دين براي رسيدن به سعادت مي‌شود.مسأله اصلي اين پژوهش، بررسي كاركردهاي مزبور از ديدگاه علامه طباطبايي است. بدين منظور، اين پژوهش با روش توصيفي و تحليلي بر آثار ايشان متمركز شده است. از نگاه وي، دين به دين فطرت (فطري) و دين وحياني تقسيم مي‌شود. دين فطرت مشتمل بر اعتقادات و احكامي است كه فطرت به آنها رهنمون مي‌شود. دين فطرت و دين وحياني كاركردهاي متقابلي دارند. بدين شرح كه دين فطرت مبناي تعاليم دين وحياني است و انسان را به دين وحياني هدايت مي‌كند و جاودانگي تعاليم دين وحياني و جهاني بودن آنها را تضمين مي‌كند. دين وحياني نيز در شناساندن آموزه‌هاي دين فطرت، تشريح، تعديل، تأييد و احياي آنها نقش مهمي بر عهده دارد.