كاوشي در منشأ تصوري اوليات

بي‌ترديد بحث از اوليات و ارزش و اعتبار معرفتي آنها از مهم‌ترين مباحث دانش معرفت‌شناسي اسلامي است. بحث از اعتبار، ملاك و دليل صدق اوليات به مباني گوناگوني وابسته است كه از جمله آنها بحث از «منشأ تصديق اوليات» است. اين نوشتار سه موضوع در بحث از منشأ تصديق اوليات را مورد بررسي قرار داده است. ابتدا ديدگاه‌هاي مختلف منطق‌دانان مسلمان درباره منشأ تصديق و راه دست‌يابي به اوليات را بيان كرده و به نقد و بررسي آنها پرداخته‌ است، سپس براساس ديدگاه برگزيده، استدلال‌ناپذيري اوليات را با سه تقرير تبيين نموده و آن‎گاه با عنايت به نظر برگزيده، به بررسي نحوه اندراج مقومات و لوازم عقلي در موضوع اوليات پرداخته و نشان داده‌ است كه براساس مباني منطق‌دانان مسلمان و تبيين رابطه علّي و معلولي ميان موضوع و محمول اوليات و قضاياي برهاني مي‌توان به شبهه «عدم ارتباط لوازم عقلي با موضوع» پاسخ داد و از نسبي‌گرايي برخاسته از اين شبهه ـ كه برخي از فيلسوفان غرب، مانند  كانت به آن دامن زده‌اند‌ ـ رهايي يافت.