جايگاه قدرت در انديشه اسلامي و دولت مدرن:مطالعه موردي فارابي و فوكو

قدرت به عنوان يكي از مولفه‌هاي مهم امور مدني، عموماً موضوع تأملات نظري اكثر فلاسفه سياسي و اجتماعي بوده؛ پرسش از چيستي و چگونگي قدرت و منشا و مشروعيت آن در اين تاملات تئوريك مورد توجه واقع مي‌شده است. در همين راستا، پرسش اصلي اين پژوهش آن بوده كه قدرت چه جايگاهي در انديشه اسلامي و دولت مدرن دارد. اين تحقيق براي اين منظور، دو متفكر از دو گستره تمدني و زماني متفاوت را بررسي مقايسه‌اي كرده است. فرضيه تحقيق بر آن بوده كه اگرچه مفهوم قدرت در دستگاه معرفتي اين دو متفكر جايگاه قابل توجهي داشته ولي نوع برخورد و نحوه پردازش مفهومي آن تابعي از مباني فكر متفاوت آن دو است. غايت قدرت در نظام سياسي مدينه فاضله فارابي، با توجه به مبناي افلاطوني-ارسطويي فلسفه او، سعادت حقيقي است و در نظام سياسي غيرفاضله تغلب. در حالي‌كه براي فوكو، قدرت ماهيتي اجتماعي دارد و بيش از آن كه ذاتاً معطوف غايات مدني باشد روابط و شبكه‌ مناسبات مختلف اجتماعي را در تمام سطوح تحليل مي‌كند؛ و به بديلِ سيستماتيك آن، مقاومت، نيز مي‌پردازد. معهذا در انديشه فارابي نيز نوعي از مقاومت در نظريه نوابت طرح مي‌شود كه اگرچه براي او منفي است اما قابل بازخواني در بستر رويكرد قرائتِ انتقادي است. روش پژوهش تفسيري و جمع‌آوري داده‌ها كتابخانه‌اي و اسنادي بوده است.