ساختارگرايي علمي و چالش نيومن

فلاسفۀ علم، اعم از رئاليست و آنتي‌ رئاليست، از اوايل قرن بيستم، عمدتاً با انگيزۀ غلبه بر برخي مسائل در فرايند فهم علم (بالاخص برخي مسائل جدّي كه از واقعيّاتي چون تغيير متوالي و عميق نظريه‌هاي علمي ناشي مي‌شدند)، گرايش ويژه‌اي به ‌مفهوم ساختار نشان داده‌اند. در اين راستا، تاكنون انواع مختلف ساختارگرايي حول اين باور شكل گرفته‌اند كه علم صرفاً قادر است از ‌ساختار جهان (و نه از ابعاد هستي‌شناختي اشياء آن) پرده‌ بر‌‌دارد. با اين‌حال، همۀ ساختارگرايي‌ها با نقد بسيار مهمّ و جدّي به‌نام نقد نيومن مواجه شده‌اند كه طبق آن اگر قرار باشد ساختار حداكثر چيزي باشد كه ما از جهان مي‌دانيم، در آن صورت كلِّ چيزي كه عملاً از جهان خواهيم دانست جز كارديناليتي، يعني تعداد اشياء مربوط، نخواهد بود.نظر ‌به جايگاه ويژۀ ساختارگرايي در فلسفۀ علم و همچنين عمق و جدّيت نقد نيومن، ما در اين مقاله قصد داريم ضمن معرفي ساختارگراييِ علميِ رئاليستي و نيز آنتي‌رئاليستي، پاسخ آنها به اين نقد را مورد برّرسي ‌و ارزيابي قرار دهيم. نتايج اين برّرسي حكايت از ناتواني يا لااقل مسئله‌داري جدّي هر دوي اين ساختارگرايي‌ها در تدارك پاسخي رضايت‌بخش به چالش نيومن دارد: ناتواني و مسئله‌داري كه عمدتاً ريشه در همان ماهيّت و مباني ساختارگرايانۀ اين مكاتب دارد.