«فهم» در علوم ‌انساني و علوم‌ طبيعي با نگاهي به ديدگاه استفان گريم

در همه‌ي ادوار تاريخ، انسان در تلاش براي «فهميدن» بوده است. دانشمندان براي شناختِ جهانِ طبيعي به مشاهده ها و طبقه‌بندي ها‌، و نظريه پردازي ها متوسل مي شوند. اما موضوع فهم اعمال ديگر انسان‎ ها، (كمي) متفاوت به نظر مي رسد. حداقل در يك رويكرد براي دست‌يابي به اين مهم، به دريافت قصد و نيتي كه در پس اعمال انسان ها است نياز داريم. از آنجا كه قصد، ماهيتي روانشناختي دارد، همواره از سوي تجربه‌گرايان اين نگراني وجود دارد كه ممكن است قابل ادراك توسط افرادِ سوم شخص نباشد. تا حدودي بسياري از كنش هاي انساني، قاب لادراك از منظر سوم شخص هستند و همين امر سبب مي‌شود كه موضوع بررسي هاي علمي (با روش هاي رايج علمي) باشند. با اين‌حال مواردي وجود دارد كه نشان مي دهد، فهمِ فعاليت هاي انسان از زاويه‌ي سوم شخص داراي محدوديت هايي است.استفان گريم (Stephen Grimm)، نوعي از فهم را معرفي مي كند و معتقد است، با دريافت اهداف خاص شخص فهم‌شونده به عنوان عملي خواستني، به نوعي فهم عميق تر دست خواهيم يافت. در اين مقاله، تلاش شده است تا ابتدا با طرح و تفسير ديدگاه استفان گريم، موضوع مورد بحث روشن شود و سپس با طرح مسئله و توضيح ابهامات ايده ي گريم، به عنوان يك صورت‌بندي جايگزين، نشان خواهيم داد كه تصميم عامل، براي فهميدن يا نفهميدن اعمال ديگران نقش مهمي ايفا مي‌كند. همدلي به عنوانِ ظرفيتي روانشناختي، شناخته مي‌شود كه با شبيه سازي ساختار، ميتوان به نحو ديگري آن را فهميد. بررسي و نگاه عميق‌تر به اين مسئله، به ما كمك خواهد كرد، كه قضاوت بهتري از آن به عنوان روش يا ايده‌اي در علوم اجتماعي و انساني داشته باشيم.