واكاوي علل خيرش كُردها در زمان آتاتورك و تأثير آن بر روابط تهران-آنكارا

خيزش كُردهاي تركيه عليه دولت اين كشور در نيمه اول دهه 1300ش. به يك بحران خطرناك براي دولت تركيه تبديل شد و دولت تركيه در راستاي سركوب كامل شورشيان، تلاش‌هاي بسياري كرد. آتاتورك كه براي پيشبرد تفكرات غربي خود، احتياج به آرامش و از بين بردن هرگونه مدعي داشت، با تفكر پان‌تركيسم دست به سركوب كُردها زد و همراهي و همكاري دولت ايران را به‌دليل همسايگي و وجود كُردها در ايران به‌دست آورد. شورش‌ كُردها امنيت و تماميت ارضي ايران را به دليل هم‌مرز بودن با تركيه در معرض تهديد قرار مي‌داد و بر اختلافات ارضي بين ايران و تركيه تأثير مي‌گذاشت. اين پژوهش با استفاده از روش توصيفي-تحليلي در پي پاسخ به اين پرسش‌هاست: دلايل شكل‌گيري خيزش كُردهاي تركيه چه بود؟ شورش كُردهاي تركيه چه تأثيري بر روابط تهران- آنكارا داشته است؟ در بررسي تاريخ روابط ايران و تركيه متوجه مي‌گرديم كه اين دو كشور تحت‌تأثير فرايند اصلاحات جهاني از يك‌ سو و نيز حضور دو قدرت بزرگ انگليس و روسيه در منطقه، در كل اوضاع داخلي و خارجي مشابهي را تجربه مي‌كردند و در مواردي از اوضاع يكديگر متأثر بودند؛ به ويژه تأثيرپذيري ايران از روند تحولات و اصلاحات در تركيه به تبع متأثر شدن برخي مقامات ايراني در زمان پهلوي از اين روند، در شكل‌گيري روابط فيمابين نقش قابل‌توجهي داشت.