تأثير سياست مذهبي بر روابط هم‌گرايانه عثماني- اوزبك عليه صفويه در سده 10 قمري/ 16 ميلادي

حكومت شيعه  صفوي در سده دهم قمري/ شانزدهم ميلادي، در مجاورت حكومت 200 ‌ساله عثماني و حكومت تازه‌تأسيس اوزبكان كه هر دو سني‌مذهب بودند، تشكيل شد. سياست مذهبي شاه اسماعيل اول (930-907ق./ 1524-1501م.) بر مبناي گسترش تشيع بود كه با سياست مذهبي همسايگانش كه مبلغ و مروج مذهب تسنن بودند، مغايرت داشت. اين مسئله افزون ‌بر اينكه سبب بروز مجادلات مذهبي و جنگ‌هاي مكرر با صفويان از دو جانب شد، به هم‌گرايي و تباني دو حكومت عثماني و اوزبكان عليه صفويان انجاميد. هدف اين پژوهش بررسي چگونگي برقراري روابط سياسي عثماني و اوزبكان و پيامد حاصل از آن بر صفويان در سده دهم قمري با روش توصيفي- ‌تحليلي است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه شكل‌گيري و تثبيت حاكميت صفويه، توسعه قلمرو آن و شيعي‌سازي جامعه كه با افزايش شمار شيعيان همراه بود، باعث نگراني حكومت‌هاي عثماني و اوزبك شد؛ بنابر اين، دو حكومت به‌دليل اشتراك مذهب و تفاوت سياست مذهبي با صفويان، با هدف براندازي و با توسل به صدور فتاواي تكفيري و اعلان جهاد، به تحكيم روابط با يكديگر در برابر اين حكومت پرداختند و ايده اتحاد سياسي و نظامي را از طريق اعزام سفرا، نامه‌نگاري‌ها و ارسال كمك نظامي رقم زدند.