تأثير قرارداد 1975م. الجزاير بر سرنوشت سياسي كردهاي عراق

با نگاهي به تاريخ يكصد سال گذشته كشور عراق مشخص مي‌شود كه كردهاي عراق در ساختار سياسي، اقتصادي و اجتماعي اين كشور در جايگاه مناسبي نبوده‌اند. پس از استقلال عراق و استقرار نظام پادشاهي در اين كشور، بعضاً دولت عراق، خواسته‌هاي كردها را ناديده مي‌گرفت. اين امر چندين جنبش نظامي را عليه دولت‌هاي وقت عراق از سوي كردهاي اين كشور ايجاد كرد؛ مانند جنبش ايلول در 11 سپتامبر 1961 كه به نهضت يازده سپتامبر يا جنبش ايلول معروف شد و مدت 14 سال ادامه يافت. در اين دوره، چندين رژيم مختلف در عراق روي كار آمدند و چندين كودتاي نظامي رخ داد؛ اما هيچيك از اين رژيم‌ها نتوانستند مشكل كردها و خواسته‌هاي آنها را حل نمايند. جنبش يازده سپتامبر نقاط قوت و ضعف بسياري را تجربه كرد و در پايان اين نهضت، كمك و حمايت‌هاي دولت وقت ايران به كردهاي عراق افزايش چشمگيري پيدا كرد كه به‌نوعي باعث شد دولت عراق وارد قرارداد الجزاير شود. پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي و با هدف بررسي جايگاه كردهاي عراق در قرارداد 1975م. الجزاير و تأثير اين قرارداد بر سرنوشت سياسي آنان انجام شده است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه قرارداد 1975م. الجزاير ميان ايران و عراق با وجه‌المصالحه قرار دادن كردها توسط هر دو طرف در كوتاه‌مدت براي هر دو كشور دستاوردهايي به‌همراه داشت؛ اما براي كردهاي عراق منجر به نابودي جبهه يازده سپتامبر و آواره شدن تعداد زيادي از ساكنان كردستان عراق به ايران و ساير كشورهاي همسايه گرديد، همچنين منجر به انشعاب احزاب سياسي كُرد در داخل كشور عراق شد. علاوه بر اين با كوچ دادن كردها و عرب‌سازي مناطق كردنشين، مشكلات زيادي براي كردها در اين منطقه به ‌وجود آمد. با نگاهي به تاريخ يكصد سال گذشته كشور عراق مشخص مي‌شود كه كردهاي عراق در ساختار سياسي، اقتصادي و اجتماعي اين كشور در جايگاه مناسبي نبوده‌اند. پس از استقلال عراق و استقرار نظام پادشاهي در اين كشور، بعضاً دولت عراق، خواسته‌هاي كردها را ناديده مي‌گرفت. اين امر چندين جنبش نظامي را عليه دولت‌هاي وقت عراق از سوي كردهاي اين كشور ايجاد كرد؛ مانند جنبش ايلول در 11 سپتامبر 1961 كه به نهضت يازده سپتامبر يا جنبش ايلول معروف شد و مدت 14 سال ادامه يافت. در اين دوره، چندين رژيم مختلف در عراق روي كار آمدند و چندين كودتاي نظامي رخ داد؛ اما هيچيك از اين رژيم‌ها نتوانستند مشكل كردها و خواسته‌هاي آنها را حل نمايند. جنبش يازده سپتامبر نقاط قوت و ضعف بسياري را تجربه كرد و در پايان اين نهضت، كمك و حمايت‌هاي دولت وقت ايران به كردهاي عراق افزايش چشمگيري پيدا كرد كه به‌نوعي باعث شد دولت عراق وارد قرارداد الجزاير شود. پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي و با هدف بررسي جايگاه كردهاي عراق در قرارداد 1975م. الجزاير و تأثير اين قرارداد بر سرنوشت سياسي آنان انجام شده است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه قرارداد 1975م. الجزاير ميان ايران و عراق با وجه‌المصالحه قرار دادن كردها توسط هر دو طرف در كوتاه‌مدت براي هر دو كشور دستاوردهايي به‌همراه داشت؛ اما براي كردهاي عراق منجر به نابودي جبهه يازده سپتامبر و آواره شدن تعداد زيادي از ساكنان كردستان عراق به ايران و ساير كشورهاي همسايه گرديد، همچنين منجر به انشعاب احزاب سياسي كُرد در داخل كشور عراق شد. علاوه بر اين با كوچ دادن كردها و عرب‌سازي مناطق كردنشين، مشكلات زيادي براي كردها در اين منطقه به ‌وجود آمد.