ارزيابي اثر گل جاليز بر برخي ويژگي‌هاي مورفولوژيكي ژنوتيپ‌هاي توتون شرقي (.Nicotiana tabacum L) و تنباكو با روش REML

در ميان تنش هاي زنده و غير زنده، علف‏هرز گل‏جاليز (Orobanche cernua L.) مهم ترين عامل در كاهش عملكرد توتون مي باشد؛ بنابراين شناسايي ژنوتيپ هايي كه تحت شرايط تنش قادر به ارايه ي عملكرد نسبتاً قابل قبولي باشند، امري ضروري است. به منظور شناسايي ژنوتيپ هاي متحمل به گل جاليز، تعداد 92 ژنوتيپ توتون و تنباكو در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در دو محيط شاهد بدون گل جاليز و آلوده گل جاليزدار در مركز تحقيقات توتون اروميه طي دو سال 1386-87 و 1387-88 از نظر صفات تاريخ گلدهي، ارتفاع بوته، تعداد برگ، سطح برگ، وزن تر و وزن خشك برگ، وزن تر و خشك بوته، وزن تر و خشك ريشه مورد بررسي قرار گرفتند. تنش گل جاليز از طريق اختلاط 0.06 گرم بذر گل جاليز با خاك گلدان اعمال شد. نتايج تجزيه واريانس مركب دو محيط آزمايش در دو سال نشان داد كه بين محيط هاي آزمايش از نظر اغلب صفات و بين ژنوتيپ هاي توتون و تنباكو از نظر تمامي صفات مورد بررسي اختلاف معني دار وجود دارد. اثر متقابل ژنوتيپ × محيط در مورد تمامي صفات معني دار بود كه حاكي از وجود تنوع بين ژنوتيپ ها و عكس العمل متفاوت آن ها به گل جاليز مي باشد. مقايسات ميانگين نشان داد كه تنش گل جاليز ميانگين كليه صفات مورفولوژيك را كاهش مي دهد به طوريكه وزن تر اندام هوايي بجز برگ (23.50%) و وزن خشك اندام هوايي بجز برگ (23.70%) بيشترين درصد كاهش و صفات تاريخ گلدهي (0.7-%) و تعداد برگ (5.02%) كمترين درصد كاهش را داشتند. در مجموع بر اساس نتايج درصد كاهش ميانگين كليه صفات مشخص شد كه ژنوتيپ هاي C.H.T.283-8 Kharmanli، Immni 3000، F.K.40-1، Pz17، K.B، L 16a، Rustica، C.H.T.209.12e، C.H.T.283-8، Basma 181-8، SPT 413، T.K.L و Samsun 1 از نظر ميانگين مجموع صفات مورد بررسي جزو حساس ترين ژنوتيپ ها به تنش گل جاليز هستند. در حاليكه ژنوتيپ هاي Ploudive 58، Ts 8، Mutant 3، OR-379، P.D.328، Jahrom14 و Lengeh نسبت به هيچ كدام از صفات كاهش نشان ندادند و جز ژنوتيپ هاي متحمل هستند.