بررسي و تحليل بلاغي مُشك در ديوان خاقاني

كاربرد واژۀ مُشك در متون ادب فارسي متفاوت است. شاعران و نويسندگان ادوار مختلف از اين مادّۀ دارويي و معطّرِ گرانبها و كمياب جهت تصويرسازي و آراستن كلام خود به انواع زيورهاي ادبي بهره‌هاي فراوان برده‌اند. كاربرد واژۀ مُشك در ديوان خاقاني شرواني نيز ويژه و كم‌نظير است. وي در اغلب موارد از واژۀ مشك به صُوَرخيال نظر داشته است. خاقاني كه به‌حق يكي از تواناترين شاعران تصويرساز در ادب فارسي است به ياري شاخه‌هاي علم بيان تصاوير شاعرانۀ زيبا و لطيفي با واژۀ مُشك آفريده است. تصويرسازي اين شاعر با واژۀ مُشك در چهار دستۀ جلوه‌هاي زيبايي محبوب، عناصر طبيعي، سخنوري و ارزشمندي دسته‌بندي مي‌شود خاقاني شاعري استعاره‌ساز است و در استفاده از واژۀ مشك بيش‌از گونه‌هاي ديگر علم بيان به استعاره توجه داشته است. اين شاعر با آفريدن تصاوير بديع و مضامين نو با واژۀ مُشك كلام خود را خيال‌انگيز و تاحدّي دشوار كرده و ذهن مخاطب را به تكاپو واداشته است. اين پژوهش با روش توصيفي‌تحليلي به بررسي تصاوير بلاغي و خيال‌انگيزي كه شاعر به‌كمك واژۀ مُشك آفريده است مي‌پردازد. كوشيده‌ايم پس از استخراج ابياتي از ديوان خاقاني كه واژۀ مُشك در آنها به ‌كار رفته است و با ارائۀ آمار و جدول، مهارت و توانايي خاقاني در استفاده از اين واژه در تصويرآفريني هنرمندانه را بيان كنيم.