تحليل نقش تغييرات زيرساخت سبز شهري در تاب‌آوري اكولوژيك منطقه يك شهرداري تهران

تاب‌آوري اكولوژيك مفهومي است كه بر قابليت بازگشت‌پذيري ساختارها و كاركردهاي اكولوژيكي در مقابل شوك‌هاي وارده دلالت دارد. پهنه شمالي تهران به مثابه مهم‌ترين پشتوانه‌هاي اكولوژيك اين شهر در دهه‌هاي ‌اخير دچار تغييرات كاربري زيادي شده است. تحقيق حاضر تحليل نقش تغيير كاربري در تاب‌آوري اكولوژيك زيرساخت‌هاي سبز (به عنوان يكي از اركان ساختاراكولوژيكي) منطقه يك شهرداري تهران پرداخته است. اين تحقيق به لحاظ هدف كاربردي و به لحاظ روش توصيفي ـ تحليلي محسوب مي‌شود. از داده‌هاي ماهواره‌اي لندست (2021-1976) براي كشف تغييرات مورد نظر و از سنجه‌هاي سيماي سرزمين براي تحليل وضعيت تاب‌آب‌وري اكولوژيك استفاده شده است. بر اساس يافته‌هاي تحقيق، سنجۀ ‌اندازه لكه‌ها(CA) و تعداد لكه‌هاي(NP)، سبز در طي دوره مورد بررسي، از نظر وسعت كاهش يافته و از نظر تعداد دچار افزايش چشم‌گيري شده‌اند. اين تغييرات بيانگر فرايند خرددانگي و از بين رفتن انسجام ساختاري لكه‌‌‌هاي سبز است. نتايج حاصل از متريك پيوستگي(ENN و GYRATE) نيز پيوستگي كمي بين لكه‌هاي سبز منطقه را نشان ‌مي‌دهد. بعلاوه نتايج سنجه CONTAG، بيان مي‌كند كه درصد سرايت به خاطر پيوستگي كم، پايين است. بنابراين مي‌توان گفت كه زيرساخت‌هاي سبز منطقه در مقابل تغييرات كاربري اراضي انسجام ساختاري خود را از دست داده و در نتيجه كاركردها و خدمات اكولوژيكي مورد انتظارِ آن‌ها نيز دچار نارسايي شده‌اند. بنابراين زيرساخت‌هاي سبز منطقه مورد مطالعه در مقابل تغييرات كاربري آسيب‌پذير بوده و به نحو بارزي از تاب‌آوري اكولوژيك آن‌ها كاسته شده است.