پايش زماني- مكاني تغييرات پلاياي درياچه نمك و اثرات زيست محيطي آن بر نواحي پيراموني

با توجه به خشك شدن درياچه نمك در اثر فعاليت هاي انساني و تغيير اقليم ، طبيعتاً شكل گيري بحران در اين درياچه، مي تواند از نظر زيست محيطي، اقتصادي و اجتماعي، تأثيرات منفي بر جوامع انساني پيرامون داشته باشد.پژوهش حاضر بر آن است كه تغييرات زماني- مكاني پلاياي درياچه نمك و در وهله بعدي بررسي و تحليل اثرات تغييرات پلايا بر امنيت زيست‌محيطي نواحي پيراموني را بررسي و واكاوي كند. براي دستيابي به اين هدف، در ابتدا، با استفاده از شاخص‌هاي شوري خاك از جمله شاخص شوري استانداردشده (NDSI)، شاخص شوري 1 (SI1)، شاخص شوري 2 (SI2 ) و شاخص درجه روشنايي(BI)، پهنه‌هاي نمكي طي بازه زماني 30 ساله (1992-2021) با فواصل زماني پنج‌ساله شناسايي شد. سپس با استفاده از روش حداكثر احتمال (Maximum Likelihood) پهنه پلاياي نمك پهنه‌بندي شد و به چهار نوع پوشش اراضي، شامل پهنه آبي، پهنه مرطوب، پهنه نمكي و كاربري ديگر طبقه‌بندي شد. نتايج تحقيق نشان داد به دليل كاهش ورودي آب به درياچه در نتيجه احداث سد در بالادست حوضه و اثرات تغيير اقليم، پهنه آبي يا درياچه فصلي درياچه نمك از ميان رفته و پهنه نمكي در اين بخش گسترش‌يافته است. بيشترين تغييرات درياچه مربوط به بخش شمال غربي درياچه است كه مهم‌ترين رودخانه‌‌ها از جمله جاجرود، شور، قره‌چاي و قمرود به اين بخش از درياچه، زهكشي و تخليه مي‌شوند. بررسي پراكنش سكونتگاهها در نواحي پيرامون پلاياي نمك نشان مي دهد كه شهرهاي قم، كاشان و آران و بيدگل نزدكترين سكونتگاها در نزديكي پلاياي درياچه نمك است اما بررسي وضعيت و جهت باد غالب در منطقه، نشان داد كه بيشتر خطرات ناشي از خشكيدن پلاياي درياچه نمك متوجه زمينها و مناطق سكونتگاهي در غرب پلايا بخصوص استان قم خواهد شد.