ارزيابي عملكرد و مقادير پلي‌ساكاريد كل بازيديوكارپ جدايه‌هاي ايراني قارچ Agrocybe aegerita و Hypsizygus ulmarius توليدشده روي بسترهاي مختلف

مقدمه: بقاياي به ظاهر بي‌ارزش كشاورزي (كلش گندم و تفاله زيتون) و صنعتي (خرده چوب و باگاس نيشكر) حجم بزرگي از مواد زائد را تشكيل مي‌دهند و به آلودگي محيط زيست منجر مي‌شوند. قارچ‌ها به‌عنوان مصرف‌كنندة ضايعات مواد آلي باعث برقراري چرخه بازيافت مواد مي‌شوند و مشكلات مربوط به آلودگي هوا در اثر سوزاندن اين ضايعات را نيز برطرف مي‌كنند.مواد و روش‏‏ها: اين پژوهش به‌صورت طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در مزرعه سد سيستان در سال 1398 انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل بسترهاي كشت تراشه چوب، كلش گندم، باگاس نيشكر، باگاس نيشكر + سبوس گندم (90 به 10)، باگاس نيشكر + تفاله زيتون (90 به 10)، تراشه چوب + سبوس گندم (90 به 10)، تراشه چوب + تفاله زيتون (90 به 10)، كلش گندم + تفاله زيتون (90 به 10) و كلش گندم + سبوس گندم (90 به 10) بودند. اسپان قارچ‌هاي H. ulmarius  و A. aegerita تهيه شد و بسترها با اسپان مايه‌زني شدند.نتايج: در قارچ H. ulmarius بيشترين ميزان عملكرد (467.54 گرم)، وزن خشك (50.24 گرم) و بيشترين ميزان پلي‌ساكاريد كل (12.29 ميلي‌گرم در گرم ماده خشك) به اندام ميوه‌اي و كمترين زمان (14 روز) براي پنجه‌دواني ميسليوم و پيش‌رسي (26 روز) به بستر كشت تركيبي كلش گندم همراه با سبوس گندم (90 به 10) اختصاص داشت. همچنين در قارچ A. aegerita بيشترين ميزان عملكرد (72.81 گرم)، وزن خشك (9.22 گرم) و بيشترين ميزان پلي‌ساكاريد كل (11.33 ميلي‌گرم در گرم ماده خشك) به اندام ميوه‌اي و كمترين زمان (15 روز) لازم براي كامل‌شدن پنجه‌دواني ميسليوم و پيش‌رسي (29 روز) به بستر كشت تركيبي تراشه چوب همراه با سبوس گندم (90 به 10) اختصاص داشت.بحث و نتيجه‏گيري: بستر كشت كلش گندم براي قارچ H. ulmarius و بستر كشت تراشه چوب براي قارچ A. aegerita به‌عنوان بهترين بستر كشت معرفي مي‌شوند.