شناسايي ظرفيت‌هاي موجود بر فضاي بام جهت توسعۀ گردشگري در شهرهاي ايراني

بام‌‌ها از گذشته در شهرهاي ايراني، به عنوان فضايي مهم كه نقش‌هاي كاركردي و معنايي بي‌شماري داشته‌اند، عمل مي‌كرده‌اند. با اين وجود در زمان حاضر و در اكثر شهرهاي ايراني، اين ظرفيت‌‌هاي قابل توجه، كاملاً مغفول مانده است. از طرفي شهرهاي ايراني از گذشته به دليل ويژگي‌هاي منحصربه‌فرد فضايي، اجتماعي، هويتي و فرهنگي، همواره مقصدهاي جذابي براي گردشگران بوده‌اند. اما با ورود مدرنيسم و متعلقاتش به شهرهاي ايراني و ايجاد تغييرات اساسي در بافت آن‌ها، اين شهرها بسياري از جذابيت‌هاي خود را جهت جذب گردشگر، از دست‌داده‌اند. بام‌ها از جمله فضاهاي كيفيت بخش به فضاي شهرهاي ايراني بوده‌اند. لذا اين مقاله بر آن است تا با بررسي فضاي بام ساختمان‌ها به صورت ويژه، به اين سؤال پاسخ دهد كه ظرفيت يا ظرفيت‌هاي موجود بر فضاي بام ساختمان‌ها جهت توسعه و تقويت گردشگري در شهرهاي ايراني كدام است؟ در اين راستا، پيشينة موجود در اين زمينه و منابع كتابخانه‌اي، در كنار بررسي ديگر آثار و مستندات، از جمله سفرنامه‌ها، سينما و تصاويري از فضاهاي شهري، موردبررسي قرار گرفته‌ است. نتايج حاكي از آن است كه با توجه به افزايش تعداد ساختمان‌هاي بلندمرتبه، به‌ويژه در كلان‌شهرهايي چون تهران، توجه دوباره به ظرفيت فضاي بامِ اين ساختمان‌ها، علاوه بر ارائة نظرگاه‌هاي مناسب به شهر، جهت درك بهتر تصوير شهر در ذهن بازديد كنندگان، به واسطة يكپارچگي فضايي و قرارگيري در ارتفاع، فرصت وقوع انواع رخدادها و ايجاد تعاملات اجتماعي، در ارتباط بي‌واسطه با طبيعت شهر را نيز به كاربران خود مي‌دهند. اين امر به نوبة خود علاوه بر ايجاد تصويرِ ماندگار از شهر مقصد، موجب ثبت خاطراتي گره‌خورده با عناصر طبيعي، انواع فعاليت‌ها و تعاملات اجتماعي در ذهن گردشگران خواهد شد. لذا به‌طور‌كلي، نقش‌هاي اصلي بام جهت توسعة گردشگري در شهرهاي ايراني را مي‌توان در چهار عاملِ توسعة تعاملات اجتماعي، تقويت ارتباط گردشگران با طبيعت شهر مقصد، ايجاد تصوير ذهني مناسب از شهر و افزايش كيفيت تجربه از فضاي شهري بيان كرد.