ادراك معاني و عوامل معناساز خانه‌هاي سنتي دورۀ قاجار يزد با رويكرد نشانه‌ شناسي فرهنگي

خانه اولين مكان در شكل‌ گيري ابعاد وجودي انسان است كه مي‌تواند بستر انديشه و فرهنگ آن جامعه باشد. در اين راستا اين وجوه هويتي در سيستم معنايي متن‌هاي معماري در خانه‌هاي سنتي ايران در وراي مشهودات قرار دارد كه مي‌توان اين معنامندي را از طريق؛ خوانش و ادراك، تعمق و كنكاش در لايه‌هاي زيرين و نهفتة اين خانه‌ها پيدا كرد.اين پژوهش براساس رويكرد نشانه‌شناسي فرهنگي شكل گرفته است و بر اين اساس در تلاش است تا با اتكا بر روش نشانه‌شناسي فرهنگي به خوانش و ادراك ساختار ابنيه‌هاي سنتي بپردازد و با برداشت از مفاهيم نشانه‌اي به فرهنگ و سنت‌هاي مستتر در اين خانه‌ها دست پيدا كند.اين پژوهش در تلاش است تا به اين سؤالات اصلي پاسخ دهد كه در خانه‌هاي سنتي يزد معاني چگونه توليد مي‌شوند و چه عواملي به تكوين معنا منجر مي‌شوند؟روش تحقيق در اين جستار به‌صورت توصيفي–تحليلي است و براساس رويكرد نشانه‌شناسي فرهنگي از ديدگاه يوري لوتمان و رولان پوسنر تدوين يافته است. در اين راستا نخست هم‌بستگي يا جدايي و تضاد ميان نظام‌هاي نشانه‌اي در بافت خانه‌هاي سنتي يزد بررسي‌شده و سپس مروري بر تفاسير متقدم از آن صورت مي‌گيرد و در ادامه، كوشش شده است دگرگوني نشانه‌اي آن، با توجه به رويكرد نشانه‌شناسي فرهنگي لوتمان تبيين شود.نتايج پژوهش نشان مي‌دهد معاني در خانه‌هاي سنتي، به‌صورت مجموعه اي از ورودي‌ها و حياط مركزي تعريف شده‌اند كه به‌مثابة متن‌هاي متعدد و با هم‌بستگي كلية شاخصه‌ها تكرار شده‌اند و اين تشابه در نظام‌هاي نشانه‌اي، در كليت و اجزا كه مبتني بر رابطة اُبژه و بافتار، وحدت و كثرت، هم‌ريختي، كرانمندي و تعامل هستند درهم تنيده شده‌اند و در چارچوب سپهر نشانه‌اي فضاي فرهنگي شهر يزد تكوين يافته است.