خوانش منظرين روستا، شرط لازم توسعۀ مكان ‌محور؛ نمونه ‌موردي روستاي درب گنبد شهرستان كوهدشت

منظر روستايي به عنوان پديده‌‌اي حاصل تعامل انسان با محيط را مي‌‌توان نتيجۀ سير انديشۀ ساكنين و متأثر از عوامل فرهنگي و كالبدي روستا دانست. خوانش منظرين شرط لازم فهم كلي در راستاي توسعۀ مكانمند روستا منطبق بر مؤلفه‌‌هاي مكاني و هستي آن است. اين نوشتار با رويكردي كل‌‌نگر، براساس مشاهدات ميداني و انطباق آنها با منابع كتابخانه‌‌اي، مدلي از خوانش منظر بر مبناي مفهوم مكان ارائه كرده است. در اين راستا طي مطالعۀ موردي روستاي درب گنبد، بر اساس الگويي شامل سه مرحله منظر آن را مورد خوانش قرار داده ‌‌است: نخست بررسي آثار روشنفكري همچون سفرنامه‌‌ها، اسناد و كتب تاريخي كه تصويري كلي نسيت به عناصر منظر و ساختارهاي آن را در اختيار خواننده قرار مي‌‌دهند. دوم بررسي و شناخت هسته، مركز و علت شكل‌گيري روستا به منظور درك علت هستي‌شناسانه و كلي آن.  سوم بررسي وجه تسميه به منظور فهم علت يا علل شكل‌‌گيري كليت شهر. نتيجه‌‌گيري پژوهش حاكي از آن است كه منظر روستا را حاصل رابطۀ معنادار بين عناصر رودخانه، دشت (مزارع كشاورزي)، امام‌زاده و كوه مي‌داند. اين عناصر در ارتباط با هم واحد‌‌هايي را تشكيل داده‌‌اند كه اين واحدها نيز در ارتباط با يكديگر كليت واحدي به نام روستا را پديد آورده است. مدل توسعۀ روستاي درب گنبد در صورتي كه روستا را به مثابۀ يك كل واحد از اجزاي تشكيل‌دهندۀ خود در نظر بگيرد، به صورت متعادل و پايدار شكل خواهد گرفت. هرگونه مداخله‌‌اي درنظام روستا چنانچه با در نظر گرفتن رابطۀ معنادار بين اين عناصر باشد موجب ارتقاي منظر روستا مبتني بر استعدادهاي مكاني آن خواهد بود.