تأثير عوامل مكاني بر توسعۀ گردشگري روستايي (مطالعۀ موردي روستاهاي سرزمين لرستان)

گردشگري مولد به‌ عنوان يكي از اركان اساسي توسعه، امكانات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و زيست ‌محيطي روستاها را رشد مي‌دهد و با بهره‌گيري از پتانسيل‌هاي بي‌‌شمار خود، به توسعۀ پايدار نواحي روستايي كمك مؤثري مي‌كند. با اين‌حال، در برنامه‌ها و طرح‌هاي توسعۀ روستايي، غالباً يا به مقولۀ گردشگري توجه نشده و يا در صورت توجه، صرفاً با هدف افزايش تعداد گردشگر، بدون درنظرگرفتن ملاحظات مكاني، تاريخي، اجتماعي و ويژگي‌هاي سرزميني روستاها بوده ‌است. اين امر سبب شده‌ است كه طرح‌هاي توسعۀ موجود نه‌نتها در افزايش تعداد گردشگر در مناطق روستايي توفيق چنداني به‌دست نياورند، بلكه آسيب‌هاي جدي نيز به منظر طبيعي و بافت اجتماعي-تاريخي روستاها وارد شود. اين پژوهش بر آن است تا با رويكردي معرفت‌شناسانه، گردشگري روستايي و ابعاد توسعۀ آن را مورد بررسي قرار دهد. چگونه مي‌توان با تكيه بر رويكرد مكان‌محور، در جهت ارتقاي پتانسيل گردشگري روستاها، بهره‌برداري بهينه از فرصت‌هاي موجود و توسعۀ پايدار گردشگري روستايي گام برداشت؟ روش تحقيق مورد استفاده، عمدتاً اكتشافي و در بخش‌هايي كتابخانه‌اي ‌است. نتايج نشان مي‌دهد استفاده از رويكرد كل‌نگر و يكپارچه به توسعۀ گردشگري، با توجه به ويژگي‌هاي مكاني هر روستا، مي‌تواند آسيب‌هاي ناشي از بخشي‌نگري و جزءگرايي را كاهش دهد. هم‌چنين، رويكرد معرفت‌شناسانه به گردشگري مي‌تواند به تقويت گردشگري روستايي كمك كند، نه از طريق مداخلات كالبدي صرف، بلكه با استفاده از ظرفيت‌هاي فرهنگي، اجتماعي و هويتي هر روستا. راهبردهاي عملياتي شامل حفظ نشانه‌هاي اكولوژيكي و طبيعي، باززنده‌سازي كيفيت‌هاي مكاني، به‌روزرساني شيوه‌هاي امرار معاش و ايجاد شبكه‌هاي همكاري محلي، به بهبود توسعۀ گردشگري و تقويت ظرفيت‌هاي مكاني روستا كمك مي‌كند.