در هم تنيدگي متون روايي و اهميت آن در درك غزليات شمس

كليات شمس يكي از آثار بي بديل عرفاني جهان است كه به ميزان مثنوي، ديگر اثر مولوي به آن توجه نشده است. قياس شروح و كتبي كه در باب اين دو اثر نگاشته شده است، نشان از اين تبعيض شگرف دارد. بي‌ شك يكي از علل كم‌توجهي به كليات شمس، متن عميق و زبان خاص آن است كه انباشته از ابيات و غزلياتي است كه درك و دريافت آنها را دشوار كرده است. اين دشواري يكي به‌دليل فضاي خاص روحي مولانا در سرايش اين اشعار است و ديگري بهره‌گيري وي از روايات متنوع و متعدد (قرآني-تفسيري، احاديث و تاريخي-عرفاني) در كليات است كه در لايه هاي رويين، مياني و زيرين غزليات مندرج است، چنان‌كه درك و حتي تصحيح برخي از آنها نياز به آگاهي هايي در چارچوب روايت دارد. اين پژوهش با بررسي جوانب برخي از ابيات كليات شمس در چارچوب روايات، به تشريح و توضيح فضاي ابيات پرداخته و با نگرش روايي و دريافت زمينه هاي روايي به كليات شمس، اهميت درك معنايي آن را نمايان‌تر مي‌سازد. بررسي روايي ابيات انتخاب‌شده در اين پژوهش - كه مشتي از خروار و اندكي از بسيار است نشان مي‌دهد كه دريافت فضاي كليات شمس با اين نگرش، زيرساخت هاي تصويري و معنايي آن را روشن‌تر مي‌كند؛ رواياتي كه به‌صورت آشكار، پنهان، تركيب و گزينش روايات، در فضاي ابيات حضور دارند.