بررسي صورت و محتواي شرح مثنوي اسرار ملاهادي سبزواري

شرح‌‌ نويسي بر آثار عرفاني يكي از سنت هاي مهم در تاريخ عرفان و تصوف است و مثنوي ازجمله متون برجسته در اين حوزه است. در اين ميان، شرح اسرار ملاهادي سبزواري، به‌دليل شمول آن بر مسائل زباني، بلاغي، حكمي و فلسفي بسيار مهم و ارزشمند است. از آنجا كه شرح سبزواري بر پايه مباني فلسفي و تفاسير قرآني بنا شده است، بررسي نسبت و جايگاه اين مباني و منابع فكري ملاهادي در شكل گيري ساخت و سبك اين شرح، از‌جمله اهداف اصلي اين پژوهش است؛ ازاين‌رو، پژوهش حاضر با رويكردي توصيفي و با نگاه به پيش متن هاي اثر، به‌دنبال درك ساختارهاي كلي و محتواي اصلي شرح اسرار ملاهادي سبزواري است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه ملاهادي در شرح اسرار، از روش التقاطي و تلفيقي بهره برده و شرح خود را با تكيه بر تفاسير قرآني به‌شيوه‌اي جامع سامان داده است. شارح با ايجاد پيوند ميان مثنوي و قرآن، اثري جامع و كامل در قالب شرحي موسوم به جامع ارائه كرده است. مطالعه متن نشان مي‌دهد كه سبزواري در بخش تبيين كلامي و فلسفي ابيات، از سطح مخاطب عام، فراتر رفته و به ارائه تحليل و شرح عميق آراي حكمي و فلسفي مي‌پردازد، به‌گونه اي كه در برخي مواضع، غلبه تشريح آراي فيلسوفان و گسترۀ آن بر متن، اثر را به دو بخش شرح مثنوي و آبشخورهاي معرفتي ملاهادي تقسيم خواهد كرد.