سلامان و ابسالِ فيتزجرالد جامي: بررسي بازنويسي فيتزجرالد از منظومۀ عرفاني جامي براساس ديدگاه لفوير (۱۹۹۲)

اين مقاله به شيوۀ كيفي- تبييني و مبتني‌ بر مباني بحث «بازنويسي» در «مكتب دست‌كاري» نشان مي‌دهد كه چگونه و به چه ترتيب فيتزجرالد با كاربست دو رويكرد بوطيقايي و ايدئولوژيكي پيشنهادي لفوير (۱۹۹۲)، روايت منظوم جامي را «بازنويسي» كرده است. بوطيقا، تبعيت از قواعد عصر و ايدئولوژيك، ناظر به نقش حاميان است. يافته‌ها نشان مي‌دهند تغييرات متعدد فيتزجرالد، نه‌فقط به‌دليل تفاوت‌هاي زباني و بوطيقايي كه به‌دليل تطبيق با بافت فرهنگ و ايدئولوژي زمانۀ خود بوده است. ازجمله مهم‌ترين نتايج اين پژوهش، نمايش نحوۀ بازنمايي فرهنگ عرفان ايراني در بازنويسي‌هاي فيتزجرالد است. او با ايجاد تغييرات در متن اصلي، تصويري متفاوت و گاه خيال‌انگيز از فرهنگ و ادبيات ايراني، به‌ويژه ادبيات عرفاني ارائه داده است؛ تصويري كه بيشتر با تصورات و انتظارات مخاطبان غربي همخواني دارد. همچنين، فيتزجرالد اين منظومه را به‌گونه‌اي بازنويسي كرده كه با سرمايۀ فرهنگي در شبكه‌هاي فرهنگي و اجتماعي انگلستان مطابق باشد. اين بازنويسي‌ها شامل انتخاب واژگان جديد، تغيير ساختار جمله‌ها و حتي حذف يا افزودن بخش‌هايي از متن اصلي بوده است تا اثر نهايي براي مخاطبان انگليسي جذاب‌تر باشد. درنتيجه، بازنويسي‌هاي فيتزجرالد نه‌فقط ترجمه‌اي ساده نيست كه فرايندي پيچيده از بازنويسي و بازنمايي فرهنگي است كه در آن ايدئولوژي، بوطيقا و انتظارات اجتماعي نقش مهمي ايفا كرده‌اند. اين يافته‌ها به درك بهتر از نحوۀ تعاملات فرهنگي ميان شرق و غرب در دوران مدرن كمك مي‌كند و نشان مي‌دهد كه ترجمه‌ها و بازنويسي‌هاي ادبي چگونه مي‌توانند وسيله‌اي براي انتقال و تحول فرهنگي باشند.