از تجربه‌هاي زباني تا ساحت فرازباني در مراحل سلوك نفري

قاطبه پژوهش‌ ها در بررسي عنصر «زبان» و نقش آن در كتاب مواقف و مخاطبات نفّري، بيشتر بر روي «سكوت» تمركز كرده‌اند و به ديگر مظاهر زباني و فرازباني موجود در متن، كمتر توجه شده و يا تنها اشاره‌اي گذرا به آنها شده است. با اين ‌حال، اين تأكيد به معناي غافل ماندن نفّري از نمودهاي عيني زباني يعني «سخن» و «سكوت» و درنهايت، گذر از اين ساحات زباني و ورود به اقليم فرازباني (فراسخن ـ فراسكوت) يا به‌عبارتي اقليم «تجلّي» نيست. پژوهش حاضر به شيوه توصيفي - تحليلي و با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي، مي‌كوشد تا با رويكرد پديدارشناسي و درنگ در متن كتاب مواقف و مخاطبات، سه مرحله مختلف در مسير سيروسلوك در اين اثر را شناسايي، تبيين و تحليل كند. همچنين، مي‌كوشد تا نشان دهد كه تأملات زباني عرفاي ما، به‌ويژه تأملات هستي‌شناختي‌شان آنان، چگونه قابل طبقه‌بندي و تعريف‌ هستند. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه دو مرحله از سه مرحله سلوك، ماهيت زباني دارند و شامل «سخن» و «سكوت» مي‌شوند و عارف با گذر از آنها، وارد سومين منزلگاه، يعني عرصه تجلي و شهود مي‌شود. به تعبير دقيق‌تر، سفر سالك از عالم «سخن»گفتن آغاز مي‌شود، به پهنه «سكوت» مي‌رسد و درنهايت به مرز تجلي (فراسخن ـ فراسكوت) مي‌رسد. ماندن در مرحله «سكوت» و بي‌‌توجهي به مراحل «سخن» و خاصه «تجلّي»، به‌ نوعي ناديده ‌گرفتن مراتب تجربه‌هاي سلوك و ابترماندنِ دستگاه معرفتي نفّري است.