ناسيوناليسم در انديشه و آثار افراسياب آزاد

در هنگامه تحولات دوره مشروطه، نيروي جديدي ظهور كرد كه هم در بيداري مردم، آشنايي با غرب و نشر مطبوعات نقش داشت و هم براي برون‌رفت از بن‌ بست ‌هاي پيش رو انديشه داشت. روشنفكران ايراني از طريق آشنايي با انديشه‌هاي دنياي جديد به درك عقب‌ ماندگي ايران نائل‌آمده و با طرح و نشر مسائل جديد در جامعه ايران، قطب‌ هاي مختلف فكري را بنيان نهادند كه به آميزش و حتي تقابل سنت و تجدد انجاميد. شناخت‌ شناسي اصلاحات و تشريح اين خوانش جديد از انديشه به تحقق پيش‌شرطي مهم متوقف است و آن شناخت روشنفكران و مؤلفه‌ هاي بنيادي انديشه ايشان است. اين پژوهش، با رويكرد انديشه نگر و روش تحليل محتواي اسنادي به بازخواني نيت مند آثار افراسياب آزاد، مؤسس حزب خدا و روشنفكر سنت گراي دوره مشروطه و پهلوي مي ‌پردازد و با سنجش آن از طريق منطق رهيافت زمينه گراي اسكينر، در پي پاسخ به اين پرسش محوري است كه جايگاه ناسيوناليسم در آثار افراسياب آزاد و دگرديسي آن در قياس با همفكران و هم‌عصرانش چگونه برآورد مي شود و اين جريان چه كمكي به استقرار دولت پهلوي مي كند. انديشه هاي آزاد، در متن انديشه نوگرايي متفكران هم‌عصرش مورد ارزيابي قرار مي گيرد. يافته‌ هاي پژوهش درصدد اثبات اين فرضيه است كه همراهي روشنفكراني از طيف فكري افراسياب آزاد منجر به گسترش پذيرش گفتمان ناسيوناليسم اقتدارگرا و تئوريزه شدن مشروعيت دولت پهلوي اول گرديد. با تقليل در مؤلفه‌ هاي متجددانه در نزد آزاد در فضاي انسداد سياسي و فكري عصر رضاشاهي، مواضع اجتماعي و سياسي تأثيرگذار وي اُفول كرد.