بررسي مدل‌هاي قطر- ارتفاع گونه پده (Populus euophratica Oliv.) در جنگل‌هاي كران‌رودي شوش، استان خوزستان

سابقه و هدف: اندازه‌گيري قطر برابر سينه در مطالعات ميداني نسبت به ارتفاع درختان ساده‌تر، دقيق‌تر و كم هزينه‌تر است. فهم و درك ارتباط بين قطر و ارتفاع براي توسعه مدل‌هاي رويش، مدل‌هاي آلومتريك جهت برآورد زي‌توده و ترسيب كربن در راستاي مديريت جنگل امري ضروري و اساسي مي‌باشد. وجود رابطه قوي بين قطر و ارتفاع درختان به عنوان يك شاخص مفيد در مديريت جنگل محسوب شده و مي‌توان آن را با مدل‌هاي رياضي توصيف كرد. با توجه به اينكه مدل‌هاي غيرخطي انعطاف پذير، داراي قابليت تفسير و قوي هستند لذا در اين مطالعه برخي از مهم‌ترين مدل‌ها مورد ارزيابي قرار گرفت. مواد و روش ها: در اين تحقيق 21 مدل غيرخطي به همراه مدل خطي ساده به داده‌هاي قطر- ارتفاع درختان پده در منطقه شوش استان خوزستان و در قطعات نمونه 100 متر مربعي برازش داده‌ شد. داده‌هاي 1163 درخت پده مورد استفاده قرار گرفت و بطور تصادفي به دو بخش تقسيم شد، 80% داده‌ها جهت برآورد پارامترهاي مدل استفاده شد (برازش مدل) و مابقي داده‌ها (20%) جهت اعتبارسنجي مدل نگه داشته شدند. تمامي مدل‌ها با استفاده از معيارهاي ارزيابي عملكرد مدل مثل: آماره t پارامترهاي مدل، درصد مجذور ميانگين مربعات خطا (RMSE%)، درصد ميانگين قدرمطلق خطا (MAE%)، درصد ميانگين اريب (Bias mean%)، معيار اطلاعات آكائيك (AIC) و معيار اطلاعات بيزي (BIC) مورد ارزيابي و مقايسه قرار گرفت.يافته ها: پارامترهاي 8 مدل در سطح خطاي 5% معني‌دار نشد. مقادير RMSE%، MAE%، درصد ميانگين اريب، AIC و BIC براي مدل M12 به ترتيب: 8.98%، 6.78%، 0.0010-%، 1451.82 و 1469.73 بدست آمد. همين مقادير براي مدل M21 به ترتيب: 9.15%، 6.94%، 0005/%0، 1476.95 و 1494.86 بدست آمد. مقادير پيش‌بيني و واقعي ارتفاع در اين دو مدل در سطح خطاي 5% تفاوت معني داري نداشتند. نتايج آزمون t جفتي نشان داد كه مدل‌هاي غيرخطي M21 و M12 ارتفاع درختان پده را با دقت مناسب پيش‌بيني كرده-اند. دو مدل (Prodan1 با نام M12) و (Prodan2 با نام M21) بر اساس رتبه‌بندي تمام معيارهاي ارزيابي عملكرد مدل در داده‌هاي برازش و اعتبار به عنوان بهترين مدل انتخاب شد. نتيجه گيري: اكثريت مدل‌هاي دو پارامتري و برخي از مدل‌هاي سه پارامتري برازش معني‌داري را با داده‌ها نشان دادند. اما از نظر كليه معيارهاي ارزيابي عملكرد دو مدل سه پارامتري به عنوان بهترين مدل انتخاب شدند. نتايج اين مطالعه، تنوع انواع مدل‌هاي غيرخطي دو و سه پارامتري، وجود مدل‌هاي مخلوط كه در كنار متغيرهاي اصلي يك يا دو متغير كمكي را نيز در مدل‌سازي دخالت مي‌دهند و رويشگاه‌هاي متفاوت با ساختار مختلف بيان‌گر اين موضوع مي‌تواند باشد كه تحقيقات بيشتري در اين رابطه صورت پذيرد.