كاربرد روش نمونه برداري خطي (LIS) در مقايسه الگوهاي سيماي سرزمين در جنگل‌هاي لرستان

سابقه و هدف:مطالعه ساختار سيماي سرزمين بر اساس اصول اكولوژي و شاخص‌هاي مكاني سيماي سرزمين به‌عنوان اجزاي تشكيل‌دهنده‌ي آن ابزاري مناسب براي نقشه‌سازي و كمي‌كردن خصوصيات مكاني هر كاربري محسوب مي‌شوند. به دليل گسترش روز افزون فعاليت‌هاي بشري، ساختار و كاركردهاي اكولوژيك سيماي سرزمين تغيير مي‌يابد و الگوهاي سيماي سرزمين دستخوش تغييرات نامطلوبي مي‌گردد. لذا به منظور پايش و كنترل اين تغييرات، كمي‌سازي و مطالعه سيماي سرزمين اهميت و ضرورت بيشتري مي‌يابد. اين مطالعه با هدف كمي‌سازي الگو سيماي سرزمين مناطقي با درجات مختلف توسعه با استفاده از روش نمونه‌برداري خطي (LIS) جهت برآورد شاخص مكاني طول كل لبه جنگل و روش نمونه‌برداري جفت نقطه‌اي براي برآورد شاخص مكاني‌ سرايت انجام گرفت. مواد و روش ها:براي انجام اين تحقيق يك عرصه 200 هكتاري از دو منطقه حفاظت شده سفيدكوه‌ و تخريب شده قلعه‌گل در استان لرستان بر روي تصاويرGoogle Earth انتخاب و در محيط GIS مورد پردازش قرار گرفتند. بمنظور انجام نمونه‌برداري خطي 16 پاره‌خط (ترانسكت)‌ 100 و 200 متري به‌صورت سيتماتيك و با جهت تصادفي بر روي عرصه مورد مطالعه منطبق گرديد. براي روش نمونه‌برداري جفت نقطه‌اي شبكه نقاطي با فواصل 100 و 200 متري به‌صورت سيستماتيك و با شروع تصادفي بر روي تصاوير منتخب پياده شد و سپس شاخص‌هاي مكاني محاسبه شدند. از آزمون تي استيودنت جفتي نيز براي مقايسه فواصل مختلف در دو منطقه استفاده شد. يافته ها:نتايج به دست آمده نشان مي‌دهند كه در هر دو طول اندازه‌گيري شده ترانسكت‌ها، طول كل لبه جنگل در منطقه قلعه‌گل بيشتر از سفيدكوه‌ بوده و ارزش عددي شاخص مكاني سرايت در منطقه قلعه‌‌گل كمتر از سفيدكوه است. يافته‌ها نشان‌دهنده از هم گسيختگي و تكه تكه‌شدن بيشتر منطقه قلعه‌گل است. نتايج طول كل لبه جنگل هم با نتايج برآورد سرايت مطابقت دارد و منطقه قلعه‌گل كه سرايت كمتري دارد، طول كلي لبه جنگل بيشتري دارد كه اين امر هم نشا‌ن‌دهنده تخريب و از هم گسستگي بيشتر اين منطقه نسبت به منطقه كمتر تخريب يافته سفيدكوه است. از دلايل تعدد لكه‌ها در منطقه قلعه‌گل مي‌توان به حضور لكه‌هاي مصنوعي و انسان‌ساخت از قبيل: روستاهاي متعدد، فعاليت‌هاي كشاورزي، باغداري و چراي دام و مصرف چوب براي مصارف روستايي و... اشاره نمود كه علاوه بر لكه لكه شدن اين منطقه سبب تنك شدن پوشش جنگلي منطقه شده است. نتيجه‎گيري:كمي‌سازي الگو سيماي سرزمين مناطقي با درجات مختلف توسعه با استفاده از روش نمونه‌برداري خطي (LIS) جهت برآورد شاخص مكاني طول كل لبه جنگل و روش نمونه‌برداري جفت نقطه‌اي براي برآورد شاخص مكاني‌ سرايت مي توانند به عنوان روشهاي موثري جايگزين نقشه هاي پوشش گياهي با جزئيات شوند و مي‌توان با صرف هزينه و زمان كمتر و با صحت بالاتر الگوهاي سيماي سرزمين را كمي‌سازي و مقايسه نمود.