مقايسه برخي خصوصيات فيزيكوشيميايي خاك رويشگاه گز شاهي (Tamarix aphylla ) در نياتك، استان سيستان و بلوچستان

سابقه و هدف: آتش‏سوزي، از جمله بحران‏هاي اقليمي و عوامل تهديد رويشگاه‏هاي مناطق خشك و نيمه‏خشك به‎شمار مي‎رود و از طرفي، با كاهش توان اكولوژيك متاثر از آن، روند بياباني شدن اين بوم‎سازگان‎ها را تشديد مي‏كند. واكنش گونه‏ها در رويشگاه‏هاي مختلف به آتش‎سوزي متفاوت است. از اين رو، پژوهش حاضر به بررسي تاثير آتش‎سوزي بر خصوصيات خاك رويشگاه‎هاي گز شاهي (Tamarix aphylla (L.) Karst) نياتك در استان سيستان و بلوچستان مي‎پردازد. مواد و روش‎ها: طرح آماري در قالب طرح كاملا تصادفي و نمونه‎برداري‎ به‎صورت خط نمونه است. پس از پيمايش در منطقه، توده‎هايي كه مدت زمان آتش‎سوزي در آن 10 سال گذشته بود و توده شاهد، انتخاب و در هريك توده‎اي يك هكتاري با ابعاد ۱۰۰ در۱۰۰ متر به‎صورت تصادفي انتخاب و بر روي اضلاع مربع مشخص شده و فاصله تقريبي ۵۰ متري از اضلاع خطي پياده شد. سپس، پلات‎هايي با ابعاد ۵ در 5 متر در فواصل تقريبي5۰ متر از يكديگر پياده شد (دو ضلع موازي مربع با خط تقارن بين آنها به عنوان سه ترانسكت، هر ترانسكت شامل سه پلات و در مجموع شامل ۹ پلات). پس از پياده كردن پلات، ۵ نمونه خاك از چهار گوشه و مركز پلات از عمق 3۰-0 سانتي‎متر در بهمن ماه برداشت انجام شد. هر ۵ نمونه با هم تركيب و يك نمونه تركيبي از آن حاصل شد و براي آناليز آزمايشگاهي به آزمايشگاه انتقال يافت تا خصوصيات فيزيكي (رطوبت و وزن مخصوص ظاهري) و خصوصيات شيميايي (سديم، پتاسيم تبادلي، فسفر، نيتروژن، كربن‎آلي، هدايت الكتريكي و اسيديته) تعيين گرديد. تجريه و تحليل آماري در بخش فيزيكوشيميايي خاك با استفاده از آزمون تي تست و آزمون ناپارامتريك من ويتني يو انجام شد. يافته‎ها: بر طبق يافته ها، نتايج تعداد 93 و 56 درخت در هكتار، 11 و 25 نهال‎ زير يك متر، 2 و 30 درصد درختان به‎صورت جست‎ به‎ترتيب در توده شاهد و آتش‎سوزي‎شده مشاهده شد. خصوصيات فيزيكي خاك حاكي از كاهش رطوبت خاك در اثر آتش‎سوزي در مقايسه با شاهد و افزايش وزن مخصوص ظاهري در توده آتش‎گرفته بود. بررسي خصوصيات شيميايي خاك نشان داد، درصد نيتروژن خاك، فسفر قابل جذب، پتاسيم تبادلي و كربن آلي خاك در توده شاهد بيشتر از توده آتش‎گرفته است(05/0P≤). متغير اسيديته، تفاوت معني‎داري در بين دو پلات آتش‎گرفته و شاهد نشان نداد (05/0P≥) اما هدايت الكتريكي در توده‎ آتش‎گرفته بيشتر از توده شاهد بود (05/0P≤).نتيجه‌‎گيري: برطبق نتايج، آتش‎گرفته منجر به تغييرات تراكم و زادآوري پوشش گياهي و همچنين خصوصيات فيزيكوشيميايي خاك مي‎گردد. با وجود گذشت 10 سال از آتش‎سوزي، بوم‎سازگان گز شاهي نتوانست بازسازي لازم را انجام داده و همچنان، تفاوت در خصوصيات فيزيكوشيميايي خاك و همچنين تراكم در بين دو پلات آتش‎گرفته و شاهد وجود دارد و توده به حالت اوليه بازنگشته است.