تحليل تمايل به مشاركت در مديريت جنگل‌: بررسي عوامل اجتماعي-اقتصادي و موانع در جنگل‌هاي شهري خرم‌آباد

سابقه و هدف: مشاركت شهروندان در مديريت جنگل‌هاي شهري، مي‌تواند باعث بهبود شرايط اين جنگل‌ها و تجربه شهروندان در استفاده از اين منابع شود. با اينحال، تمايل افراد به مشاركت در جنگل‌هاي شهري مي‌تواند تحت تاثير فاكتورهاي مختلف باشد. همچنين موانع و زمينه-هاي مشاركت از ديدگاه شهروندان براي برنامه‌ريزي مديريت مشاركتي اين منابع اهميت دارد. اين مقاله به بررسي تمايل افراد به مشاركت در مديريت جنگل‌هاي شهري با تأكيد بر عوامل اجتماعي-اقتصادي و گروه‌هاي مختلف، موانع و زمينه‌هاي موجود براي مشاركت مي‌پردازد.مواد و روش‌ها: تحقيق حاضر در جنگل‌هاي شهري خرم‌آباد صورت گرفت. جامعه آماري تحقيق شاما بازديدكنندگان جنگل‌هاي شهري بودند. تعداد نمونه بر اساس روش كرجسي-مورگان 400 نفر تعيين و نمونه برداري با روش انتساب متناسب صورت گرفت. داده‌هاي تحقيق با استفاده از پرسش‌نامه محقق ساخت تهيه شدند. پرسش‌نامه قبل از جمع‌آوري داده‌ها، از نظر روايي و پايايي مورد بررسي قرار گرفت و تاييد شد. ارتباط ميان تمايل به مشاركت و متغيرهاي مختلف اجتماعي-اقتصادي، از جمله تعداد افراد خانوار، سابقه سكونت در شهر، سطح تحصيلات و تعداد بازديدهاي سالانه از جنگل‌هاي شهري، مورد بررسي قرار گرفته است. داداه‌هاي جمع‌آوري شده با استفاده از آمار توصيفي و استنباطي مورد تحليل قرار گرفتند. يافته‌ها: نتابج مطالعه نشان داد كه از ديد بازديدكنندگان عدم تاثير مشاركت بر برنامه‌هاي مديريتي (26%) و نبود تشكل‌هاي مردمي فعال در اين زمينه (25%) مهمترين موانع مشاركت شهروندان هستند. همچنين تذكر و آموزش به شهروندان، جمع‌آوري زباله و حفاظت از گونه‌هاي درختي مهمترين زمينه‌هاي مشاركت در مديريت اين منابع بودند. ارزش‌هاي تفرجي، ارزش‌هاي زيباشناختي، بهبود سلامت جسم و روح و كاهش آلودگي هوا، مهمترين كاركردهاي اين جنگل‌ها از نظر بازديدكنندگان رتبه بندي شدند. نتايج نشان داد كه تمايل به مشاركت در مديريت جنگل‌هاي شهري بين گروه‌هاي مختلف متفاوت است. زنان نسبت به مردان تمايل بيشتري به مشاركت دارند و افراد مجرد نسبت به افراد متاهل تمايل بيشتري به مشاركت در مديريت جنگل‌هاي شهري از خود نشان مي‌دهند. همچنين، افراد عضو انجمن‌ها يا گروه‌هاي محيط زيستي و صفحات محيط زيستي مجازي، نسبت به افرادي كه در اين گروه‌ها عضويت ندارند، تمايل بيشتري به مشاركت در مديريت جنگل‌هاي شهري دارند. با افزايش سابقه سكونت در شهر، تمايل افراد به مشاركت نيز افزايش مي‌يابد. همچنين، تحصيلات فرد و تعداد بازديدهاي سالانه از جنگل‌هاي شهري نيز با تمايل به مشاركت در مديريت اين جنگل‌ها رابطه مثبت و معني‌داري دارند.بحث و نتيجه‌گيري: نتايج تحقيق نشان داد كه اگرچه افراد بر اساس ويژگي‌هاي اقتصادي-اجتماعي داراي تمايلات متفاوتي براي مشاركت در مديريت جنگل‌هاي شهري هستند، اما به دليل وجود تمايل افراد براي مشاركت، زمينه براي برنامه‌ريزي‌هاي مشاركتي مردم وجود دارد. لازم است كه مديران شهري با برنامه‌ريزي و برنامه‌هاي آموزشي-ترويجي، زمينه مشاركت مردم را فراهم كنند.