بررسي زباني اشعار درويش عباس گزي و فهلويات شيخ صفي ‌الدين اردبيلي

گويش گزي يكي از مهمترين گويش‌هاي برجا مانده از پهلوي اشكاني يا پهلوانيك در نواحي مركزي ايران است كه همواره هدف پژوهش بسياري از محققان داخلي و خارجي قرار گرفته است. ديوان درويش عباس گزي قديمترين و مهمترين اثر شعري در اين زبان است كه مي‌تواند منبع موثري در شناخت عميقتر در بررسي هاي زباني اين گويش واقع شود. در اين تحقيق به بررسي اشعار درويش عباس گزي و فهلويات شيخ صفي‌الدين اردبيلي در سه سطح واجي، واژگاني و نحوي پرداخته شده‌است. زبان گزي و آذري كهن، بازماندگان زبان‌هاي ايراني نو و در يك مجموعه زباني هستند كه مي‌توانند به لحاظ زبان‌شناسي مورد مقايسه قرار گيرند. يافته‌هاي اين پژوهش شباهت‌هاي بسياري ميان كيفيت آوايي و واژگاني دو شاعر نشان مي‌دهد؛ مانند تحول واج «ژ» به «ي» در هر  دوگويش. هرچند تفاوت‌هايي در ساخت آوايي و نحوي سروده‌هاي درويش عباس و شيخ صفي ديده مي‌شود. سخنان برجاي مانده از دو متفكر، غالباً به صورت شعر و داراي منطق شعري(و در تنگناي وزن و قافيه) است. علاوه بر اين هر دو شاعر  در اين اشعار متاثر از ساختار زبان فارسي هستند. به طوري كه بسياري از واژه‌ها، تركيب‌ها و الگوي دستوري برگرفته از فارسي است.