بررسي مقوله، كاركرد و معني حرف ربط «و» در زبان فارسي از ديدگاه فرايند كاهش نشانه‌ها در معني‌شناسي ادراكي با تكيه بر غزليات سعدي و حافظ

نويسۀ «و» در نظام خط و نظام نوشتاري زبان فارسي دلالت چندگانه دارد. اين نويسه در حوزۀ حرف ربط نمايندۀ دو كلمۀ «o» و «va» است. در شاخۀ نحو زبان كه موضوع اين پژوهش است، اين نويسه به عنوان يك عنصر نحوي با هر دو آواي [o] و [va] حضور دارد و تفاوت محسوسي ميان مقولۀ دستوري، كاركرد و معني آنها در نظام زبان فارسي وجود ندارد. مقالۀ حاضر ضمن اشاره به تغييرات واژگاني و مفهومي اين دو كلمه از منظر درزماني، كوشيده است تا از ديدگاه كاهش نشانه ها در معني شناسي ادراكي به توصيف و تحليل تك معنايي و تك مقولگيِ حرف ربط «و» در نظام زبان فارسي در محدودۀ پژوهشي غزليات سعدي و حافظ بپردازد. بررسي اين حرف از منظر معني شناسي ادراكي نشان داد كه انواع معاني منتسب به «و»، در سنت مطالعات زبان و ادب فارسي، يا مربوط به واحدهاي همنشين است و يا با كاهش واحدهاي همنشين از بافت درون زباني مرتبط است. با چنين رويكردي، حرف ربط «و» جز مقولۀ دستوري و معنيِ مقوله اي ربط و كاركرد همپايگي، مقوله، معني و كاركرد ديگري در زبان فارسي ندارد و رعايت اين نكته در كاربردشناسي و منظورشناسي اين حرف ربط در زبان فارسي و متون ادبي ضروري است.