ارزيابي حواس پنجگانه موثر بر حس تعلق به مكان كاربران در فضاهاي تجاري (نمونه موردي: مجتمع‌هاي تجاري شهر تبريز-ايران)

بيان مساله: از منظر روان شناسي، انسان به تعامل صميمي با محيط، تجربه عاطفي و معنوي نسبت به مكان نيازمند است. حس مكان كاتاليزوري است كه روند تجربه عميق مكـان براي انسان را ايجاد كرده و باعث تبديل يك فضا به مكاني با خصوصيات حسي ويژه مي شود. مجتمع هاي تجاري به عنوان بخشي از فضاهاي عمومي شهري، نقش مهمي در برقراري تعاملات اجتماعي ايفا مي كنند. در سال هاي اخير رشد بيش از پيش ساخت و ساز و راه اندازي اين گونه فضا ها، سبب موفقيت تعداد معدودي از آن ها بوده و ساير مجتمع ها، دائما در حال تغيير و تحول واحدهاي تجاري خود بوده اند، كه اين امر عدم استفاده از آن ها را در آينده به همراه دارد، لذا توجه به مباحث روان شناسي محيطي به منظور شناخت مولفه هاي تاثيرگذار و بهبود شرايط محيطي در اين فضاها نيازمند بررسي عميق تري مي باشد.سوال تحقيق: ساز و كار حواس پنجگانه موثر بر حس مكان كاربران در فضاهاي تجاري چگونه است؟ تاثير حس تعلق به مكان كاربران براساس متغيرهاي حس مكان در مراكز تجاري چگونه است؟اهداف تحقيق: ارزيابي حواس پنجگانه موثر بر حس تعلق به مكان كاربران در فضاهاي تجاريروش تحقيق: مطالعه حاضر از نوع توصيفي-تحليلي بوده كه براي انجام آن از طرح تحقيق پيمايشي استفاده شده است. عوامل حواس پنج گانه (به عنوان متغيير مستقل) موثر بر حس تعلق به مكان كاربران (به عنوان متغيير وابسته) با پيگيري مفهوم حس مكان (به عنوان متغيير ميانجي) با استفاده از مطالعات كتابخانه اي، استخراج و با توجه به مدل پيشنهادي ۳۸۴ عدد پرسشنامه بر اساس طيف ۵ گزينه اي ليكرت در مجتمع هاي تجاري (لاله پارك، اطلس و ستاره باران) شهر تبريز- ايران، توزيع گرديد و روابط بين متغييرها با استفاده از سيستم معادلات ساختاري (SEM) و با استفاده از نرم افزار Amos24 تحليل شده است.مهم ترين يافته ها و نتيجه گيري تحقيق: نتايج تحليل ها نشان مي دهد حدود ۶۶ درصد از تغييرپذيري حس مكان براساس متغيرهاي حواس پنج گانه قابل پيش بيني بوده و متغيرهاي صداي مكانيكي، بوي طبيعي، لامسه شامل عملكري و ابزاري و بينايي شامل خوانايي، انسجام و رمزآلود كمتر از ۰/۰۵ و رابطه معني داري دارند، همچنين ۴۶ درصد از تغيير پذيري حس تعلق نيز براساس متغيرهاي حس مكان قابل پيش بيني بوده و متغيرهاي محصوريت، دعوت كنندگي، امنيت، سرزندگي و مورد انتظار بودن رفتارها كمتر از ۰/۰۵ و رابطه معني داري دارند، لذا طراحان، مجريان و برنامه ريزان شهري با درنظر گرفتن نتايج تحقيق مي توانند ارتباطي مطلوب ميان ادراكات كاربران با محيط با تاكيد بر حواس حسي ايجاده كرده و منجر به افزايش تعاملات اجتماعي، ارتقاي كيفي، رضايتمندي و در نهايت موفقيت اين گونه فضاها شوند. در انتها، نتيجه تحقيق در قالب راهبردهاي طراحي معماري ارائه شده است.