اثرات كشندگي و زير كشندگي حشره كش‌هاي تيوسيكلام هيدروژن اكسالات و اسپيرومسيفن روي پراسنجه هاي جدول زندگي Encarsia formosa (Hym.: Aphelinidae)

زنبور پارازيتوئيد داخلي Encarsia formosa Gahan (Hymenoptera: Aphelinidae) يكي از پارازيتوئيدهاي موثر سفيدبالك گلخانه Trialeurodes vaporarium (Westwood) در ايران مي‌باشد. در اين پژوهش، اثرات غلظت زير‌كشنده (LC25) دو حشره‌كش تيوسيكلام هيدروژن اكسالات و اسپيرومسيفن بر پراسنجه‌هاي جدول زندگي و رشد جمعيت E. formosa در شرايط آزمايشگاهي مورد ارزيابي قرار گرفت. زيست‌سنجي به روش فرو بردن برگ‌هاي لوبيا حاوي پوره‌هاي سن سوم سفيدبالك گلخانه پارازيته شده توسط زنبور پارازيتوئيد در غلظت زير‌كشنده حشره‌كش‌ها صورت گرفت. داد‌ه‌هاي حاصل از جدول زندگي، بر اساس تئوري جدول زندگي دو جنسي سن-مرحله رشدي تجزيه شدند. نتايج نشان داد كوتاه‌ترين دوره پيش‌از بلوغ و كمترين ميزان زنده‌ماني در نسل F1 زنبور انكارسيا كه در معرض اسپيرومسيفن قرار داشتند، ثبت شد. نتايج نشان داد كه هر دو حشره‌كش تيوسيكلام هيدروژن اكسالات و اسپيرومسيفن باعث كاهش طول عمر حشرات كامل، ميزان باروري و طول دوره باروري نسبت به شاهد شدند. علاوه بر اين، استفاده از غلظت زيركشنده حشره‌كش اسپيرومسيفن اثر منفي بر پراسنجه هاي رشد جمعيتي (R0، r و λ) داشت، ولي تيوسيكلام هيدروژن اكسالات اثر جانبي بر پراسنجه‌هاي مورد‌نظر زنبور پارازيتوئيد نداشت. بنابراين، نتايج اين پژوهش نشان داد كه حشره‌كش تيوسيكلام هيدروژن اكسالات اثر سوء كمتري در مقايسه با حشره‌كش اسپيرومسيفن روي زنبور انكارسيا دارد كه زيست پايه بودن حشره‌كش تيوسيكلام هيدروژن اكسالات مي‌تواند دليل بر اين مهم باشد. با توجه به طيف اثر وسيع تيوسيكلام هيدروؤن اكسالات، بهتر است آزمايشات تكميلي مبني بر اثرات سوئ آن روي ساير دشمنان طبيعي سفيدبالك گلخانه‌اي در شرايط گلخانه مورد ارزيابي قرار گيرد.