ورود مدارس نوين به بنادر خليج ‌فارس و نقش دول خارجي در آن ( مطالعۀ موردي بندر لنگه، از دور ناصري تا آغاز پهلوي)

يكي از مهم‌ ترين تحولات سياسي ـ فرهنگي تاريخ اجتماعي ايران، شكل ‌گيري مدارس نوين در دورۀ قاجار است، روندي سيال كه در دورۀ ناصري آغاز شد و با ابداع الفباي صوتي، در دورۀ رويارويي سنت و مدرنيته، با گذر از موانع بسيار از غرب ايران به ديگر مناطق كشور گسترش يافت. اين تحول بزرگ در ساختار آموزشي كشور با تأسيس مدرسۀ سعادت در بندر بوشهر به ساير بنادر جنوبي از ‌جمله بندر لنگه نيز راه يافت. اين بندر به دليل هم‌جواري با خليج‌ فارس و با توجه به اينكه دروازه و معبر تمدني جنوب ايران بود، توجه تجار و ديپلمات‌هاي خارجي را به خود جلب كرد. ساخت مدارس از همان ابتدا و مقارن با مشروطه با واكنش مخالفين مواجه گرديد، اما با عبور از موانع و كسب تأييديۀ وزارت معارف در دورۀ پهلوي نيز تداوم يافت. اين پژوهش به شيوۀ توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از مطالعات كتابخانه‌اي و اسنادي و منابع اصلي مانند اسناد و روزنامه‌هاي وقت در پي آن است كه روند راهيابي تعليمات آموزشي نوين به مكاتب و مدارس بندر لنگه را بررسي نمايد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد شرايط اجتماعي و عملكرد افراد و نهادهاي مختلف و نيز حمايت نيروهاي خارجي در شكل‌گيري و حيات مدارس نوين نقش اساسي داشت. مضاف بر آنكه حمايت نيروهاي خارجي با حضور مكرر در مدارس، به بهانۀ كمك مالي و حمايت از تحصيل، به يكي از راه‌هاي بسط نفوذ آنان بدل شد.