آيين دادرسي هيات شبه قضايي اجراي اسناد در پرتو دادرسي منصفانه در حقوق ايران و انگلستان

هيات شبه قضايي اجراي اسناد رسمي، يكي از مهم‌ترين هيات‌‌هاي بدوي در سازمان ثبت است. اين هيات با ماهيت حقوقي داراي صلاحيت‌‌هاي متعددي براي رسيدگي تخصصي به دعاوي بوده و آن را در نظام حقوقي خويش، در كنار ساير مراجع قرار مي‌‌دهد. اين تحقيق بر پايه روشي كه بيشتر پژوهش‌‌ها در پيش گرفته‌‌اند، از جهت شيوه توصيفي-تحليلي با رويكرد تطبيقي است. اين صلاحيت‌‌ها بواسطه ماهيت اقداماتش، اهميت انكارناپذيري در تضمين حق‌‌هاي بنيادين اشخاص در آيين دادرسي اين هيات دارد. از شاخصه‌‌هاي ارزيابي اين صلاحيت‌‌ها، برپايي دادرسي منصفانه در اين هيات مي‌‌باشد. مقاله حاضر با درك چنين اهميتي درصدد است تا از بررسي آيين‌‌نامه اجراي اسناد رسمي، ضمن برشمردن صلاحيت‌‌ها، آيين دادرسي هيات فوق را در پرتو دادرسي منصفانه بررسي نمايد و به اين پرسش پاسخ داده شود كه رويكرد اين هيات در آيين دادرسي خود نسبت به دادرسي منصفانه چيست؟ يافته‌‌هاي اين پژوهش نشان مي‌‌دهد: با توجه به صلاحيت‌‌هاي گسترده‌‌اي كه اين هيات به موجب آيين‌‌نامه اجراي اسناد دارد، پاره‌‌اي از موازين دادرسي منصفانه در آيين دادرسي، مانند اصل قانونمندي، مواعد زماني، اعتراض پذيري و مستثنيات دين شناسايي شده است. با اين حال، از موازين مهمي چون تناظر، استقلال در راي، داشتن وكيل و حق مطالعه پرونده سخني به ميان نيامده است. از اين رو، مي‌‌توان گفت كه هيات شبه قضايي اجراي اسناد، شكل ناقصي از رعايت دادرسي منصفانه را در آيين دادرسي خود اعمال مي‌‌نمايد و كاستي‌‌هاي فوق علاوه بر ابهامات و ناسازگاري‌‌ها در اين هيات، منجر به تضييع حقوق اشخاص مي‌‌گردد.