مطالعه تطبيقي شرط غيرعملكردي در حقوق مالكيت فكري؛ امكان‌‌سنجي ارائه معيار واحد

حمايت از ابعاد عملكردي و جنبه‌‌هاي فني محصولات تنها از طريق نظام حق اختراع ميسر است. به همين جهت ساير شاخه‌‌هاي حقوق مالكيت فكري- حقوق علائم تجاري، حقوق طرح‌‌هاي صنعتي و حقوق مالكيت ادبي و هنري (كپي‌‌رايت)- تنها ويژگي‌‌هاي غيرعملكردي كالاها را پوشش مي‌‌دهند. اين ويژگي تمايزبخش تحت عنوان شرط غيرعملكردي توصيف مي‌‌گردد. به نظر مي‌‌رسد اين خصيصه با هدف تفكيك دامنه حمايتي نظام حق اختراع از ساير شاخه‌‌هاي حقوق مالكيت فكري و ترويج رقابت كارآمد در بازار پيش‌‌بيني شده است. علي‌‌رغم اشتراك ظاهري هر سه نظام حمايتي در خصيصه غيرعملكردي، پرسش مهم اين است كه آيا مفهوم و معيار احراز شرط مزبور در هر سه نظام حمايتي يعني حقوق علائم تجاري، طرح‌‌هاي صنعتي و كپي‌‌رايت يكسان است؟ و آيا اساسا امكان ارائه معيار واحد براي احراز اين شرط در هر سه نظام حمايتي وجود دارد؟ اين مقاله، ضمن بررسي شرط غيرعملكردي در هر سه نظام حمايتي مزبور، سرانجام با بررسي تطبيقي موضوع در حقوق كشورهاي متعدد نتيجه مي‌‌گيرد كه باتوجه به مبناي نظري اين شرط در هر سه نظام حمايتي و باعنايت به ماهيت هريك از نظام‌‌هاي مورد اشاره، شرط غيرعملكردي در حقوق علائم تجاري از دامنه گسترده‌‌تري برخوردار بوده و به همين دليل ارائه معياري واحد براي احراز آن در هر سه نظام حمايتي امكانپذير نمي‌‌باشد. در انتها، با استناد به نتايج حاصل از بررسي موضوع در حقوق كشورهاي مختلف، راهكارهاي حقوقي متناسب با هر سه نظام حمايتي، حسب مورد وضع مقرره قانوني يا اعمال معيار مناسب جهت احراز شرط، در ايران ارائه مي‌‌شود.