تحليل و سنجش ردپاي اكولوژيكي سكونتگاه‌هاي روستايي با تأكيد بر موقعيت طبيعي (مورد مطالعه: بخش حٌميل شهرستان اسلام‌آباد غرب)

محيط‌زيست پديده‌اي ثابت و مطلق است و توان اكولوژيكي محدودي براي استفاده انسان دارد. بنابراين ضروري است نحوه مصرف منابع‌طبيعي در دسترس مورد ارزيابي قرار گيرد. يكي از ابزارهاي مناسب در اين زمينه، شاخص ردپاي اكولوژيكي است. در اين راستا پژوهش حاضر با سنجش و اندازه گيري ميزان ردپاي سكونتگاه‌هاي روستايي بخش حٌميل به تحليل و ارزيابي پايداري اكولوژيكي اين مناطق پرداخته‌است. پژوهش انجام گرفته به‌لحاظ هدف كاربردي و از نظر ماهيت، توصيفي- تحليلي است. از روش اسنادي و ميداني براي جمع‌آوري اطلاعات استفاده شده‌است. قلمرو مورد مطالعه، سكونتگاه‌هاي روستايي داراي سكنه بخش حميل هستند كه 17 روستاي آن با روش سيستمي (تعداد خانوار، فاصله از شهر و موقعيت طبيعي) انتخاب شدند. حجم نمونه براساس فرمول كوكران، 360 خانوار تعيين شد. اطلاعات گردآوري شده با به‌كارگيري شاخص ردپاي اكولوژيكي در پنج بخش مصرف (مسكن، غذا، حمل و نقل، زمين ساخته‌شده و كالاهاي مصرفي) موشكافي شدند. همچنين جهت بررسي اثرات موقعيت طبيعي بر ميزان ردپا از تحليل واريانس فاكتوريل و آزمون تعقيبي LSD استفاده شد. سنجش ردپاي اكولوژيكي منطقه نشان داد كه از مجموع روستاهاي مورد بررسي، 64.7 درصد معادل 11 روستا در شرايط ناپايدار و كسري اكولوژيكي قرار دارند. روستاي كندهر داراي بيشترين كسري و روستاي ميان تنگ منصوري از بيشترين اضافه اكولوژيكي برخوردار است. همچنين نتايج بررسي روابط متقابل متغيرها نشان داد كه بين اثرات موقعيت طبيعي در ردپاي كل و ظرفيت زيستي روستاهاي برگزيده تفاوت معني‌داري وجود دارد و مشخص شد كه روستاهاي جنگلي ردپاي بزرگ‌تري نسبت به روستاهاي دشتي و كوهستاني دارند.