ضرورت تربيت زيباشناختي از نظر جان ديويي (با تكيه ‌بر كتاب «هنر به‌ منزلۀ تجربه»)

جان ديويي يكي از صاحب ‌نظران مهم حوزۀ تعليم و تربيت دورۀ معاصر است كه برخي از آموزه‌هاي او امروزه به بخشي از بدنۀ نظام‌هاي آموزشي در سطح جهان بدل شده است. ازآنجا كه تعليم و تربيت بخشي جدايي‌ناپذير از ساختار هر جامعه‌اي است، هرگونه ضعف در آن موجب تضعيف فرهنگ آن جامعه خواهد شد. نظام‌هاي آموزشي گذشته عمدتاً بر ابعاد فكري، اخلاقي و ديني در امر آموزش تأكيد داشتند، اما امروزه توجه به ابعاد ديگري ازجمله بُعد زيباشناختي، انتقادي و خلاق به‌عنوان يك ضرورت نگريسته مي‌شود. دليلش اين است كه نگرش زيباشناختي و هنري در كنار ساير رويكردها مي‌تواند جهان و پديدارهاي آن را به نحو متفاوت براي ما بازنماياند و امكان تجربۀ ديگرگون آن‌ها را براي ما فراهم سازد. لذا در كنار پرورش زمينه‌هاي فكري و اخلاقي بر «تربيت زيباشناختي» هم تأكيد مي‌شود. مسئلۀ اصلي در مورد اين نوع تربيت اين است كه برخي تنها آن را بر اساس منظر نبوغ نگريسته‌اند و برخي هم بر اساس منظر ذوق؛ درحالي‌كه تربيت زيباشناختي توأمان شامل هر دو منظر مي‌شود. درنتيجه، هر نظام آموزشي موفق بايستي هم به پرورش قوۀ تخيل و بُعد خلاق ذهن كودك توجه كند و هم به پرورش قوۀ ذوق جهت ادراك و ارزيابي امور و آثار زيبا اهتمام ورزد. در كتاب «هنر به‌منزلۀ تجربه» اثر ديويي توجه به هر دو منظر ديده مي‌شود، بر همين مبنا ما ضمن مرور مباحث مربوط به زيباشناسي و مؤلفه‌هاي تربيت زيباشناختي، به‌طور خاص به بازخواني بخشي از اثر مذكور با محوريت تربيت زيباشناختي (بر اساس منظر نبوغ و منظر ذوق) خواهيم پرداخت.