بررسي شيوه‌هاي اثرپذيري اقبال لاهوري از شعر حافظ شيرازي

حافظ شاعري است كه بر طيف وسيعي از شاعران هم‌ روزگار و پس از خود، هم در حوزۀ زبان فارسي و هم در خارج از آن تأثير داشته و منبع الهام و منشأ خلاقيت كثيري از بزرگان شعر و ادب در سراسر جهان بوده‌‌است. در اين ميان اقبال لاهوري متفكر و شاعر پاكستاني كه به اثرپذيري از مولوي شهرت دارد و در اوان جواني با حافظ و انديشه‌هاي او مخالف بوده، از جمله كساني است كه در ميان شاعران شبه‌قاره، بيشترين اثرپذيري را از شعر حافظ داشته؛ اما تاكنون اين موضوع مورد توجه پژوهشگران قرار نگرفته‌است. با توجه به اين مسئله، پژوهش پيشِ‌رو كوشيده‌است تا ضمن كشف نمونه‌هاي اثرپذيري اقبال از حافظ در ديوان فارسي و اردوي وي، نمونه‌هاي استخراج‌شده را با روش توصيفي-تحليلي طبقه‌بندي و بررسي كند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد اثرپذيري شعر اقبال از حافظ، وجوه و اشكال گوناگوني همچون اثرپذيري واژگاني، گزاره‌اي، گزارشي، تلميحي، تصويري، ساختاري، الهامي-بنيادي و... دارد و هر دو ساحت صورت و مضمون را دربرمي‌گيرد.