پايش تغييرات طوفان‌هاي گرد و غبار و ارتباط آن‌ها با شاخص نوسان اطلس شمالي (NAO) در ايستگاه‌هاي منتخب غرب و جنوب غرب ايران

هدف اين پژوهش بررسي ارتباط بين رخداد طوفان‌هاي گرد و غبار با شاخص نوسان اطلس شمالي (NAO) در ايستگاه‌هاي منتخب غرب و جنوب غرب ايران (آبادان، بستان، ايلام، دهلران، كرمانشاه و سرپل ذهاب) است. براي اين منظور، از كدهاي سينوپ روزهاي توأم با طوفان گرد و غبار، ديد افقي كمتر از ۱ كيلومتر، داده‌هاي مربوط به مقادير شاخص (NAO) طي دوره آماري ۲۰۲۲-۱۹۸۷ و داده‌هاي ماهواره‌اي شامل شاخص عمق نوري هواويز (AOD) حاصل از توليدات سنجنده‌هاي دوره‎هاي ۲۰۱۷-۲۰۰۰ MISR و ۲۰۲۲-۲۰۰۲ MODIS استفاده شد. نتايج ضرايب همبستگي نشان داد كه ارتباط نسبتاً قوي و معكوس بين شاخص NAO در فاز منفي و ارتباط مستقيم ضعيف در فاز مثبت با گرد و غبار وجود دارد و بين ۵۱ تا ۷۰ درصد رخدادهاي گرد و غبار با فاز مثبت هم‌زمان بوده است. نمودار تغييرات سري زماني شاخص‌ها در دو فاز منفي و مثبت نشان داد از سمت غرب به سمت جنوب غرب مقدار شاخص AOD افزايش يافته كه اين افزايش در ايستگاه آبادان مشهود است. مطابق با شاخص حاصل از توليد سنجنده MISR سال‌هاي ۲۰۱۱ و ۲۰۱۵ در فاز مثبت و سال ۲۰۰۸ در فاز منفي اوج فعاليت طوفان گرد و غبار در تمامي ايستگاه‌ها بوده و كمترين مقدار آن نيز مربوط به ايستگاه‌هاي سرپل ذهاب و كرمانشاه به ترتيب در سال‌هاي ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ است. مطابق با شاخص ديپ بلو حاصل از سنجنده MODIS در فاز مثبت سال ۲۰۲۲ و در فاز منفي سال ۲۰۰۹ را مي‌توان به‌عنوان اوج طوفان‌هاي گرد و غبار تفكيك كرد.