نام اندام‌ها و بيان احساسات در زبان فارسي: نگاهي رده شناختي

رده‌شناسي واژگاني مطالعۀ روش‌هاي خاصي است كه بر اساس آن‌ها زبان‌ها معنايي را در قالب واژه‌ها مي‌گنجانند. به‌اين‌ترتيب رده‌شناسي واژگاني را كه با واژگان سروكار دارد، مي‌توان زيرشاخۀ رده‌شناسي معنايي به‌حساب آورد. اخيراً مطالعات در زبان‌شناسي شناختي نشان داده‌اند كه چگونه اعضاي بدن به‌عنوان منبعي براي مفهوم‌سازي تجربه‌هاي مختلف مانند احساس‌كردن، انديشيدن و غيره عمل مي‌كنند و در فرهنگ‌هاي مختلف به شكل‌هاي متفاوت بازنمايي مي‌شوند. استفاده از كلماتي كه به اعضاي بدن اشاره دارد مي‌تواند به ما كمك كند تا احساسات خود را با دقت بيشتري بيان كنيم. در اين پژوهش سعي بر آن شد كه نگاهي به بررسي الگوهاي رده‌شناسي واژگاني نقش نام‌اندام‌ها در بيان احساسات فارسي‌زبانان داشته باشيم. اين پژوهش را شايد بتوان اولين مجموعۀ رده‌شناختي نقش استعاري نام‌اندام‌ها در توصيف احساسات در نظر گرفت. روش پژوهش، شيوه‌اي تطبيقي تحليلي با استناد به مطالعات زبان‌شناسان اين حوزه است؛ بدين منظور، نزديك به 50 جمله از شواهد زباني از پايگاه دادگان و برخي منابع مكتوب استخراج شد و بر مبناي مفهوم نام‌اندام‌ها در بيان احساسات دسته‌بندي گرديد. سعي شد نمونه‌هاي مورد نظر بر اساس نقشي كه در بيان احساسات دارند، بررسي شود. تحليل داده‌ها بر اساس الگوي پونسونِت و لاگينها و متداول‌ترين نام‌اندام‌ها صورت گرفته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد از واژه‌هاي دل، قلب، چشم و جگر بيشتر از ساير واژه‌ها در زبان فارسي براي بيان احساسات بهره گرفته شده است؛ البته براي بيان ارزيابي دقيق اين نظر، به تحقيقات گستردۀ تركيبي از رويكرد فرهنگ خاص و بين فرهنگي نياز است.